Johannes Vermeer, urodzony 31 października 1632 roku w Delft, jest jednym z najwybitniejszych malarzy holenderskiego złotego wieku. Choć za życia był jedynie umiarkowanie odnoszącym sukcesy prowincjonalnym artystą scen rodzajowych, jego niewielki dorobek artystyczny, obejmujący 34 powszechnie przypisywane mu dzieła, przyniósł mu dziś światową sławę. Artysta, który zmarł w wieku zaledwie 43 lat, był ojcem piętnastoosobowej rodziny, a jego życie naznaczone było zarówno artystycznym geniuszem, jak i znaczącymi problemami finansowymi. Dziś jego obrazy, takie jak „Dziewczyna z perłą”, są ikonami światowego malarstwa.
Na przestrzeni wieków Vermeer popadł w zapomnienie, by na nowo zostać „odkrytym” w XIX wieku. Krytyk Théophile Thoré-Bürger nadał mu wówczas przydomek „Sfinks z Delft”, podkreślając aurę tajemniczości otaczającą artystę i jego dzieła. Dopiero badania historyków sztuki pozwoliły wyłonić z mroków zapomnienia geniusz malarza, którego obrazy do dziś zachwycają precyzją, subtelnością gry świateł i głębią emocjonalną.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na marzec 2024 roku, Johannes Vermeer miałby 391 lat.
- Żona/Mąż: Catharina Bolnes
- Dzieci: 15
- Zawód: Malarz, handlarz dziełami sztuki
- Główne osiągnięcie: Mistrzostwo w malowaniu scen rodzajowych i mistrzowskie operowanie światłem, co przyniosło mu miano jednego z największych malarzy holenderskiego złotego wieku.
Kim był Johannes Vermeer? Podstawowe informacje
Johannes Vermeer, właściwie Johannes Vermeer, urodził się w rodzinie rzemieślniczej w Delft, mieście położonym w Republice Zjednoczonych Prowincji, dzisiejszej Holandii. Został ochrzczony w Kościele Reformowanym 31 października 1632 roku. Jego życie zakończyło się przedwcześnie, 15 grudnia 1675 roku, w wieku zaledwie 43 lat. Artysta zmarł po krótkiej chorobie, pozostawiając po sobie rodzinę w ogromnych długach. Został pochowany w protestanckim Starym Kościele (Oude Kerk) w Delft.
Za życia Johannes Vermeer nie cieszył się statusem wielkiego mistrza, jakiego przypisuje mu się dzisiaj. Był uznawany jedynie za umiarkowanie odnoszącego sukcesy prowincjonalnego malarza scen rodzajowych. Dopiero po jego śmierci, w niemal całkowite zapomnienie przez blisko dwa stulecia, jego twórczość została na nowo odkryta i doceniona, co pozwoliło mu zasłużyć na miano jednego z największych malarzy holenderskiego złotego wieku.
Rodzina i życie prywatne Johanna Vermeera
Życie osobiste Vermeera było ściśle związane z jego rodziną i pochodzeniem. Jego matka, Digna Baltens, wywodziła się z Antwerpii. Ojciec artysty, Reijnier Janszoon, był rzemieślnikiem specjalizującym się w produkcji luksusowych tkanin, a w przeszłości imał się także handlu dziełami sztuki. Zamożna teściowa artysty, Maria Thins, początkowo nie akceptowała jego małżeństwa z Cathariną Bolnes, którą poślubił w kwietniu 1653 roku. Johannes Vermeer i Catharina doczekali się imponującej liczby potomstwa – mieli łącznie 15 dzieci. Rodzina Vermeera mieszkała w obszernym domu teściowej przy Oude Langendijk, w pobliżu „ukrytego kościoła” jezuitów, gdzie znajdowała się również pracownia artysty.
Kariera artystyczna Johanna Vermeera
Droga artystyczna Johannesa Vermeera owiana jest tajemnicą, a brak jest jednoznacznych dowodów na to, u kogo pobierał nauki malarskie. Spekuluje się, że mógł być samoukiem, korzystającym z kontaktów handlowych ojca. 29 grudnia 1653 roku Vermeer został członkiem Gildii Świętego Łukasza w Delft. Proces twórczy Vermeera charakteryzował się niezwykłą powolnością i precyzją, malarz tworzył średnio zaledwie trzy obrazy rocznie. Do dziś przetrwało jedynie 34 dzieła, które są mu powszechnie przypisywane.
Mimo skromnej liczby dzieł, Vermeer cieszył się dużym szacunkiem wśród lokalnych artystów, co świadczy o fakcie, że czterokrotnie wybierano go na przewodniczącego (dziekana) Gildii Świętego Łukasza. Jego wiedza i autorytet zostały potwierdzone w 1672 roku, kiedy to został wezwany jako jeden z ekspertów do oceny kolekcji obrazów sprzedanych elektorowi brandenburskiemu, orzekając ich bezwartościowość.
Dziedzictwo i zapomnienie Johanna Vermeera
Po śmierci Johanna Vermeera jego twórczość popadła w niemal całkowite zapomnienie na blisko dwa stulecia. Jego nazwisko zostało pominięte w kluczowej książce o malarstwie holenderskim Arnolda Houbrakena z 1718 roku. Dopiero w XIX wieku nastąpił renesans jego sławy, głównie dzięki badaniom Gustava Friedricha Waagena i eseistyce Théophile’a Thoré-Bürgera. To właśnie XIX-wieczny krytyk nadał mu intrygujący przydomek „Sfinks z Delft”, który doskonale oddawał aurę zagadkowości otaczającą postać artysty i jego dzieła.
Majątek i finanse Johanna Vermeera
Dla Johanna Vermeera malarstwo nie było jedynym źródłem utrzymania; zarabiał on przede wszystkim jako handlarz dziełami sztuki. Mimo braku wielkiego majątku, Vermeer nie oszczędzał na materiałach malarskich, używając niezwykle kosztownych pigmentów, takich jak naturalna ultramaryna. Pod koniec życia artysta znalazł się w tragicznej sytuacji finansowej. W 1675 roku musiał pożyczyć 1000 guldenów od handlarza jedwabiem Jacoba Romboutsza, zastawiając nieruchomość teściowej. Zarządcą masy upadłościowej Vermeera został znany mikroskopista Antonie van Leeuwenhoek.
Zdrowie i przyczyna śmierci Johanna Vermeera
Bezpośrednią przyczyną nagłego pogorszenia stanu zdrowia Johanna Vermeera, według relacji jego żony, był ogromny stres związany z zapaścią finansową. Malarz miał wpaść w rodzaj gorączki i zmarł w ciągu zaledwie półtora dnia, mimo wcześniejszego dobrego zdrowia. To załamanie nastąpiło podczas wojny z Francją, znanej jako „Rok Katastrofy” w 1672 roku, co wskazuje na silny wpływ wydarzeń historycznych na jego życie.
Kontrowersje i kontekst historyczny
Rok 1672 był dla Republiki Holenderskiej okresem niezwykle trudnym, znanym jako „Rok Katastrofy”. Kraj stanął w obliczu inwazji wojsk francuskich, niemieckich i brytyjskich, co doprowadziło do paraliżu rynku sztuki. Zamknięcie sklepów i teatrów miało katastrofalne skutki dla artystów i handlarzy dziełami sztuki, w tym dla Vermeera. Artysta nie mógł sprzedać ani własnych obrazów, ani dzieł innych mistrzów, co pogłębiło jego ruinę finansową i przyczyniło się do załamania zdrowia.
Ciekawostki o Johannesie Vermeerze
Większość obrazów Johannesa Vermeera została namalowana w zaledwie dwóch małych pokojach jego domu. Istnieją teorie sugerujące, że Vermeer mógł używać urządzeń optycznych, takich jak camera obscura, aby osiągnąć niezwykłą precyzję w oddawaniu światła i perspektywy. Ta kwestia pozostaje jednak przedmiotem debat wśród historyków sztuki. Najnowsze badania wskazują, że główną patronką artysty była Maria de Knuijt, żona Pietera van Ruijvena, która wspierała Vermeera przez większość jego kariery.
Kalendarium życia i twórczości Johanna Vermeera
Kluczowe daty w życiu i karierze
- 31 października 1632: Chrzest Johanna Vermeera w Kościele Reformowanym w Delft.
- 1652: Po śmierci ojca, Johannes Vermeer przejmuje rodzinny biznes artystyczny.
- Kwiecień 1653: Ślub Vermeera z Cathariną Bolnes w wiosce Schipluiden.
- 29 grudnia 1653: Vermeer zostaje członkiem Gildii Świętego Łukasza w Delft.
- 1672: Vermeer zostaje wezwany jako ekspert do oceny kolekcji obrazów sprzedanych elektorowi brandenburskiemu.
- 1675: Johannes Vermeer pożycza 1000 guldenów od handlarza jedwabiem Jacoba Romboutsza.
- 15 grudnia 1675: Śmierć Johanna Vermeera w wieku 43 lat.
- Połowa XIX wieku: Renesans sławy Vermeera dzięki badaniom Gustava Friedricha Waagena i eseistyce Théophile’a Thoré-Bürgera.
- 2023: Przełomowa wystawa w Rijksmuseum, prezentująca informacje o patronce artysty.
Najważniejsze dzieła i technika artystyczna
Choć do dziś przetrwało jedynie 34 obrazy powszechnie przypisywane Johannesowi Vermeerowi, każdy z nich jest arcydziełem. Artysta pracował niezwykle powoli i z wielką precyzją, tworząc średnio tylko trzy obrazy rocznie. Jego technika charakteryzuje się mistrzowskim operowaniem światłem i kolorem, co nadaje jego scenom rodzajowym niezwykłą głębię i realizm. Vermeer słynął z używania drogich pigmentów, w tym naturalnej ultramaryny, którą stosował obficie.
Wśród jego najbardziej znanych dzieł znajdują się „Dziewczyna z perłą”, „Mleczarka”, „Widok Delft” oraz „Alegoria malarstwa”.
Dzieci Johanna Vermeera
Johannes Vermeer i jego żona Catharina Bolnes mieli liczną rodzinę. Doczekali się łącznie 15 dzieci. Dziesięcioro z nich znamy z imion dzięki testamentom krewnych. Ta wielodzietna rodzina stanowiła ważny element życia artysty.
Problemy finansowe i śmierć Vermeera
Pod koniec życia Johannes Vermeer znalazł się w tragicznej sytuacji finansowej, zbiegającej się z „Rokiem Katastrofy” w 1672 roku. Artysta nie mógł sprzedać ani swoich obrazów, ani dzieł innych mistrzów, co pogłębiło jego ruinę finansową. W 1675 roku musiał pożyczyć znaczną kwotę 1000 guldenów od handlarza jedwabiem Jacoba Romboutsza, zastawiając nieruchomość teściowej. Według relacji żony, bezpośrednią przyczyną jego nagłego pogorszenia stanu zdrowia był ogromny stres związany z tą zapaścią finansową. Malarz zmarł zaledwie półtora dnia po wystąpieniu objawów, w wieku 43 lat.
Po śmierci Vermeera jego żona Catharina musiała prosić sąd o zwolnienie z długów. Zarządcą masy upadłościowej został słynny mikroskopista Antonie van Leeuwenhoek.
Odkrycie na nowo: Renesans sławy
Po śmierci Johannes Vermeer popadł w niemal całkowite zapomnienie. Dopiero w połowie XIX wieku nastąpił prawdziwy renesans jego sławy, głównie dzięki badaniom Gustava Friedricha Waagena i eseistyce Théophile’a Thoré-Bürgera. Thoré-Bürger nadał mu intrygujący przydomek „Sfinks z Delft”, podkreślając tajemniczość i głębię jego postaci i sztuki. Dzięki tym wysiłkom, Johannes Vermeer zyskał należne mu miejsce wśród największych mistrzów w historii malarstwa.
Johannes Vermeer, mimo krótkiego życia i czasowego zapomnienia, pozostawił po sobie dziedzictwo, które fascynuje do dziś. Jego umiejętność uchwycenia intymności codziennych scen i mistrzowskie operowanie światłem sprawiają, że jego obrazy są ponadczasowe, a teoria o użyciu przez niego camera obscura nadal budzi zainteresowanie historyków sztuki.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
W jakim stylu malował Vermeer?
Vermeer malował w stylu barokowym, choć jego prace wyróżniają się indywidualnym podejściem. Charakteryzuje je mistrzowskie operowanie światłem i cieniem (chiaroscuro), precyzyjne odwzorowanie detali oraz spokojna, intymna atmosfera przedstawianych scen.
Ile jest wart obraz Dziewczyna z perłą?
Dokładna wartość rynkowa obrazu „Dziewczyna z perłą” jest trudna do oszacowania, ponieważ dzieło to jest nieocenione i nie podlega sprzedaży. Jest to jeden z najcenniejszych i najbardziej rozpoznawalnych obrazów w historii sztuki.
Gdzie znajduje się dziewczyna z perłą?
Obraz „Dziewczyna z perłą” znajduje się w Mauritshuis, muzeum sztuki w Hadze, w Holandii. Jest to jedna z głównych atrakcji tej renomowanej instytucji.
Gdzie znajdują się obrazy Vermeera?
Obrazy Vermeera znajdują się głównie w kolekcjach muzealnych na całym świecie, z największą koncentracją w Holandii. Znaczące zbiory można podziwiać między innymi w Mauritshuis w Hadze, Rijksmuseum w Amsterdamie oraz w Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Johannes_Vermeer
