William Shakespeare, urodzony prawdopodobnie 23 kwietnia 1564 roku w Stratford-upon-Avon, to postać monumentalna w dziejach literatury światowej. Na maj 2024 roku ma 460 lat. Jest synem Johna i Mary Shakespeare, a jego żoną była Anne Hathaway. Doczekali się trójki dzieci: Susanny, Hamneta i Judith. Powszechnie uznawany za poetę narodowego Anglii i jednego z najwybitniejszych pisarzy w historii literatury angielskiej, Shakespeare pełnił potrójną rolę zawodową jako poeta, dramaturg oraz aktor, wprowadzając do języka angielskiego około 1600 nowych słów. Jego twórczość, obejmująca 38 sztuk i 154 sonety, stanowi kamień węgielny dla rozwoju angielskiego dramatu i jest nieustannie wystawiana na deskach teatrów na całym świecie.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 460 lat (na maj 2024)
- Żona/Mąż: Anne Hathaway
- Dzieci: Susanna, Hamnet, Judith
- Zawód: Poeta, dramaturg, aktor
- Główne osiągnięcie: Stworzenie 38 sztuk i 154 sonetów, wpływ na język angielski
Kim był William Shakespeare? Podstawowe informacje
William Shakespeare, urodzony prawdopodobnie 23 kwietnia 1564 roku w Stratford-upon-Avon, jest postacią, której nazwisko na stałe wpisało się w historię literatury światowej. Choć dokładna data jego narodzin nie jest jednoznacznie udokumentowana, tradycyjnie przyjmuje się ją na podstawie zapisu o chrzcie, który odbył się 26 kwietnia 1564 roku. Okres epoki elżbietańskiej, w którym przyszło mu tworzyć, charakteryzował się brakiem ujednoliconych zasad pisowni, co skutkowało istnieniem ponad stu odmian jego nazwiska, pojawiających się w dokumentach i publikacjach w formach takich jak Shakspere, Shakspear, Shakespere, Shaksper, Shaxper czy Shake-speare. Pisarz zmarł 23 kwietnia 1616 roku (według kalendarza juliańskiego) lub 3 maja 1616 roku (według kalendarza gregoriańskiego), w swoim rodzinnym Stratford-upon-Avon.
Status narodowy i literacki Williama Shakespeare’a jest niepodważalny. Jest on powszechnie uznawany za poetę narodowego Anglii oraz jednego z najwybitniejszych pisarzy w historii literatury angielskiej. Jego twórczość stanowi fundament dla rozwoju angielskiego dramatu. Pełnił potrójną rolę zawodową jako poeta, dramaturg oraz aktor, co świadczy o jego wszechstronnym zaangażowaniu w dynamiczny świat teatru elżbietańskiego.
Rodzina i życie prywatne Williama Shakespeare’a
Rodzice i pochodzenie
William był trzecim z ośmiorga dzieci Johna Shakespeare’a oraz Mary Arden. Jego ojciec, John, był rzemieślnikiem zajmującym się rękodziełem, a także pełnił funkcje lokalnego polityka, co świadczy o jego zaangażowaniu w życie społeczności Stratford. Matka, Mary, pochodziła ze znanej i zamożnej rodziny Ardenów, co mogło zapewnić młodemu Williamowi pewne wsparcie i wpływy w regionie.
Edukacja w Stratford
Pisarz uczęszczał do lokalnej szkoły w Stratford, gdzie pod okiem magistrów z Oxfordu zgłębiał tajniki łaciny, historii, retoryki oraz literatury antycznej. Ten etap edukacji był kluczowy dla ukształtowania jego późniejszego warsztatu pisarskiego i wrażliwości literackiej. Niestety, prawdopodobnie musiał przerwać naukę w wieku 14 lub 15 lat ze względu na kłopoty finansowe ojca.
Warto wiedzieć: Przymusowe przerwanie nauki w młodym wieku mogło mieć znaczący wpływ na sposób, w jaki Shakespeare postrzegał świat i społeczeństwo, co często znajduje odzwierciedlenie w jego dziełach.
Małżeństwo z Anne Hathaway
W 1582 roku, mając zaledwie 18 lat, William poślubił starszą o osiem lat Anne Hathaway, która wówczas miała 26 lat. Małżeństwo zostało zawarte w pośpiechu, co sugeruje, że mogło być spowodowane ciążą Anne. Ten fakt stanowi ważny element jego życia osobistego, wpływając na jego późniejsze losy i motywacje.
Dzieci i potomstwo
William Shakespeare miał troje dzieci: Susannę, syna Hamneta oraz córkę Judith. Tragiczny wpływ na życie pisarza miała śmierć jego jedynego syna, Hamneta, który zmarł w wieku zaledwie 11 lat. Ta osobista tragedia z pewnością odcisnęła piętno na jego życiu prywatnym i mogła znaleźć odzwierciedlenie w jego twórczości, szczególnie w dziełach poruszających tematykę straty i żałoby.
Kariera zawodowa Williama Shakespeare’a
Okres „straconych lat”
W biografii Shakespeare’a wyróżnia się tzw. „stracone lata”, obejmujące okres od 1585 do 1592 roku, o którym niemal nic nie wiadomo. Brak konkretnych dokumentów i świadectw z tego okresu sprawia, że jest to czas pełen domysłów i spekulacji badaczy. Istnieją jedynie przypuszczenia, że w tym czasie mógł pracować jako guwerner, sekretarz lub aktor, zdobywając doświadczenie, które później wykorzystał w swojej karierze teatralnej.
Aktywność twórcza: dramaty i sonety
Większość swoich najważniejszych dzieł Shakespeare napisał w latach 1586–1612, co stanowi okres jego największej aktywności twórczej. W tym czasie stworzył łącznie 38 sztuk oraz 154 sonety, wykazując się rzadką umiejętnością odnoszenia sukcesów zarówno w gatunku komedii, jak i tragedii. Jego twórczość obejmuje szerokie spektrum tematów i gatunków, od historycznych kronik, przez namiętne romanse, po głębokie tragedie, co czyni go jednym z najbardziej wszechstronnych pisarzy wszech czasów. Wśród jego najsłynniejszych dzieł znajdują się tragedie takie jak „Hamlet”, „Makbet” oraz „Romeo i Julia”, które do dziś są najchętniej wystawianymi sztukami na świecie.
Warto wiedzieć: Okres największej aktywności twórczej Shakespeare’a przypadł na lata 1586–1612, podczas których powstało większość jego arcydzieł.
Działalność aktorska i teatralna
Oprócz pisania, William był aktywnym aktorem, co stanowiło integralną część jego kariery w teatrze elżbietańskim. W 1610 roku John Davies z Hereford odnotował w swoich pismach, że „dobry Will” grywał role „królewskie”, co sugeruje, że obsadzano go w godnych i znaczących postaciach. Jego doświadczenie sceniczne z pewnością wpływało na jego pisarstwo, pozwalając mu lepiej zrozumieć potrzeby publiczności i dynamikę przedstawienia. Był członkiem trupy Lorda Szambelana, która później przekształciła się w Trupa Króla, działającą w słynnym Globe Theatre.
Osiągnięcia i wpływ Williama Shakespeare’a
Wpływ na język angielski
Shakespeare jest uznawany za najczęściej cytowanego pisarza anglojęzycznego świata, co świadczy o ogromnym zasięgu i trwałości jego twórczości. Jego wpływ na lingwistykę jest gigantyczny – wprowadził do języka angielskiego około 1600 nowych słów i zwrotów, które funkcjonują w nim do dziś. Jego innowacyjność leksykalna i stylistyczna ukształtowała współczesny język angielski w sposób, którego nie można przecenić.
Pośmiertna sława i kult
Choć za życia William Shakespeare cieszył się popularnością i uznaniem jako dramaturg i aktor, jego prawdziwy kult i status literackiego geniusza ugruntowały się dopiero po śmierci. Dopiero w XIX wieku jego dzieła zaczęły być doceniane przez prominentne osobistości i szerszą publiczność, co doprowadziło do powstania zjawiska zwanego „kultem Szekspira”. Jego sztuki zaczęto wystawiać z nową wrażliwością, a jego teksty stały się przedmiotem analiz i interpretacji, które trwają do dziś.
Twórczość szekspira, obejmująca tak różnorodne dzieła jak „Hamlet”, „Makbet”, „Romeo i Julia”, „Król Lear”, „Otello” czy „Burza”, nadal fascynuje i porusza kolejne pokolenia czytelników i widzów. Jego umiejętność zgłębiania ludzkiej natury, emocji i uniwersalnych problemów sprawia, że jego dramaty są ponadczasowe. Sztuki szekspira są stale wystawiane na deskach teatrów na całym świecie, a ich adaptacje filmowe i teatralne cieszą się niesłabnącą popularnością.
Najsłynniejsze dzieła
Do kanonu literatury światowej należą przede wszystkim tragedie Williama Shakespeare’a: „Hamlet”, „Makbet” oraz „Romeo i Julia”. Te arcydzieła charakteryzują się głęboką analizą psychologiczną postaci, poruszając uniwersalne tematy miłości, zdrady, władzy, zemsty i śmierci. „Hamlet”, opowieść o duńskim księciu poszukującym sprawiedliwości za śmierć ojca, jest uważany za jedno z najwybitniejszych dzieł literatury światowej. „Makbet” zgłębia mroczne pragnienia władzy i ich destrukcyjny wpływ, podczas gdy „Romeo i Julia” stanowi ponadczasową historię tragicznej miłości. Obok tragedii, równie cenione są komedie takie jak „Sen nocy letniej” czy „Miarka za miarkę”, a także dramaty historyczne, takie jak „Ryszard III” czy „Henryk IV”.
Polonica w twórczości i wpływ na literaturę polską
Twórczość Williama Shakespeare’a wywarła znaczący wpływ na literaturę polską. Wzmianka o Polsce pojawia się w jego dziełach, co świadczy o jego zainteresowaniu innymi kulturami. Analiza wpływu jego twórczości na polską literaturę i historia polskich tłumaczeń jego tekstów są przedmiotem badań naukowych. Przekład dzieł Shakespeare’a na język polski, często dokonywany przez wybitnych tłumaczy takich jak Stanisław Barańczak, pozwolił polskim czytelnikom na zapoznanie się z jego arcydziełami. Polscy pisarze, od Juliusza Słowackiego po współczesnych twórców, inspirowali się jego stylem, tematyką i sposobem budowania postaci, tworząc dzieła o charakterze szekspirowskim.
Kontrowersje i ciekawostki dotyczące Williama Shakespeare’a
Debata nad autorstwem
Kwestia autorstwa dzieł przypisywanych Shakespeare’owi jest przedmiotem nieustającej dyskusji naukowej i historycznej. Niektórzy badacze podważają, czy człowiek o takim wykształceniu i pochodzeniu mógł stworzyć tak wybitny korpus tekstów, sugerując istnienie innych autorów lub grupy autorów. Teorie spiskowe dotyczące autorstwa, choć szeroko dyskutowane, nie znajdują powszechnego poparcia w środowisku akademickim, które w większości opiera się na istniejących dowodach historycznych.
Chronologia dzieł
Kolejnym punktem spornym wśród historyków literatury jest dokładna chronologia powstawania poszczególnych sztuk i wierszy Williama Shakespeare’a. Ponieważ wiele z nich nie posiada precyzyjnych dat powstania w zachowanych dokumentach, ustalenie kolejności ich tworzenia jest zadaniem skomplikowanym i często opiera się na analizie stylistycznej, odniesieniach historycznych i opiniach współczesnych mu krytyków. Ta niepewność chronologiczna stanowi jedno z wyzwań w badaniach nad jego twórczością.
Dom rodzinny jako muzeum
Dom rodzinny Williama Shakespeare’a przy Henley Street w Stratford-upon-Avon przetrwał do dziś i jest zarządzany przez Shakespeare Birthplace Trust. Obiekt ten pełni funkcję muzeum poświęconego artyście, przyciągając turystów z całego świata pragnących poznać miejsce, w którym narodził się jeden z najwybitniejszych pisarzy literatury angielskiej. Wizyta w tym miejscu pozwala na przybliżenie sobie życia i twórczości wielkiego dramaturga.
Warto wiedzieć: Dom rodzinny Williama Shakespeare’a w Stratford-upon-Avon jest obecnie muzeum i ważnym ośrodkiem dziedzictwa kulturowego.
William Shakespeare pozostaje jednym z najwybitniejszych pisarzy literatury angielskiej, którego wpływ na język i kulturę jest nieoceniony. Jego dzieła, niezmiennie fascynujące i ponadczasowe, wciąż inspirują i poruszają czytelników i widzów na całym świecie, cementując jego pozycję jako geniusza literackiego.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Jakie utwory napisał Szekspir?
William Szekspir napisał około 38 sztuk teatralnych, 154 sonetów oraz kilka innych wierszy. Jego twórczość obejmuje szeroki zakres gatunków, od tragedii i komedii po kroniki historyczne.
Jakie są najsłynniejsze dzieła Szekspira?
Do najsłynniejszych dzieł Szekspira należą tragedie takie jak „Hamlet”, „Romeo i Julia”, „Makbet” oraz „Król Lear”. Wśród komedii często wymieniane są „Sen nocy letniej” i „Poskromienie złośnicy”.
W jakiej epoce tworzył Szekspir?
Szekspir tworzył w epoce elżbietańskiej i jakobińskiej, co przypada na przełom XVI i XVII wieku. Był to okres rozkwitu teatru angielskiego, znany jako złoty wiek literatury angielskiej.
Z czego zasłynął Szekspir?
Szekspir zasłynął jako najwybitniejszy dramatopisarz w języku angielskim i jeden z największych pisarzy w historii literatury światowej. Jego dzieła charakteryzują się głębią psychologiczną postaci, mistrzostwem języka i uniwersalnością poruszanych tematów.
Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/William_Shakespeare
