Franz Peter Schubert, urodzony 31 stycznia 1797 roku w Himmelpfortgrund, to postać, która na zawsze odcisnęła swoje piętno na historii muzyki klasycznej. Austriacki kompozytor epoki romantyzmu, choć zmarł w wieku zaledwie 31 lat, pozostawił po sobie niezwykle bogaty i wpływowy dorobek. Uznawany jest za jednego z największych twórców gatunku pieśni artystycznej, a jego symfonie, utwory kameralne i fortepianowe do dziś stanowią kamienie milowe repertuaru muzycznego. Mimo że za życia cieszył się uznaniem jedynie w wąskim gronie entuzjastów, pośmiertnie jego geniusz został doceniony przez takie legendy jak Robert Schumann i Johannes Brahms, co utrwaliło jego pozycję jako jednego z najważniejszych kompozytorów w historii.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na marzec 2024 roku Franz Schubert miałby 227 lat. Zmarł w wieku 31 lat.
- Żona/Mąż: Nigdy się nie ożenił.
- Dzieci: Nie miał dzieci.
- Zawód: Kompozytor.
- Główne osiągnięcie: Uznawany za mistrza niemieckiej pieśni artystycznej (Lied), pozostawił ponad 600 utworów tego gatunku.
Podstawowe informacje o Franzu Schubercie
Franz Peter Schubert przyszedł na świat 31 stycznia 1797 roku w Himmelpfortgrund, które obecnie jest częścią wiedeńskiej dzielnicy Alsergrund. Jego korzenie rodzinne sięgały prowincji Zuckmantel na Śląsku Austriackim. Ojciec kompozytora, Franz Theodor Florian Schubert, osiedlił się w Wiedniu w 1784 roku, gdzie podjął pracę nauczyciela parafialnego. Krótkie, ale niezwykle owocne życie Franza Schuberta zakończyło się 19 listopada 1828 roku w Wiedniu, w wieku zaledwie 31 lat. Oficjalną przyczyną zgonu był dur brzuszny, choć współczesne analizy sugerują możliwość syfilisu. Już od najmłodszych lat Franz wykazywał niezwykłe predyspozycje muzyczne. Pierwsze lekcje gry na skrzypcach pobierał od ojca, szybko osiągając poziom pozwalający na wspólne wykonywanie duetów. W wieku sześciu lat rozpoczął naukę gry na fortepianie u swojego starszego brata Ignaza. Jego talent okazał się tak wielki, że w ciągu kilku miesięcy przewyższył umiejętności brata.
Rodzina i życie prywatne Franza Schuberta
Franz Peter Schubert był dwunastym dzieckiem Franza Theodora Floriana Schuberta i Marii Elisabeth Kathariny Vietz. Niestety, z czternaściorga dzieci pary, dziewięcioro zmarło w niemowlęctwie, co z pewnością wpłynęło na atmosferę rodzinną. W 1814 roku w życiu kompozytora pojawiła się sopranistka Therese Grob, dla której Schubert tworzył utwory liturgiczne. Marzył o poślubieniu jej, jednak przeszkodą okazało się surowe prawo z 1815 roku, wymagające od narzeczonego udowodnienia posiadania wystarczających środków finansowych na utrzymanie rodziny. W trudnych momentach życia, zwłaszcza finansowych, Schubert mógł liczyć na wsparcie swojego przyjaciela Josepha von Spauna. Ich przyjaźń, zapoczątkowana jeszcze w szkole Stadtkonvikt, trwała nieprzerwanie do śmierci kompozytora.
Rodzeństwo Franza Schuberta
- Franz Theodor Florian Schubert (ojciec)
- Maria Elisabeth Katharina Vietz (matka)
- Dwunastu braci i sióstr (w tym Ferdinand i Ignaz)
Kariera i edukacja Franza Schuberta
Droga muzyczna Franza Schuberta nabrała tempa w listopadzie 1808 roku, kiedy to, dzięki swojemu wyjątkowemu talentowi wokalnemu, otrzymał stypendium chóralne w Cesarskim Seminarium, znanym jako Stadtkonvikt. Tam po raz pierwszy zetknął się z arcydziełami Mozarta i Haydna, a także z wczesnymi dziełami Ludwiga van Beethovena, którego darzył ogromnym podziwem. Po ukończeniu seminarium w 1813 roku, Schubert przeszedł szkolenie nauczycielskie. Przez ponad dwa lata pracował w szkole swojego ojca w Lichtental, ucząc najmłodsze dzieci. Był to dla niego okres ciężkiej i nużącej pracy, daleki od artystycznych aspiracji. Warto zaznaczyć, że Antonio Salieri, będący wówczas czołową postacią wiedeńskiego świata muzycznego, dostrzegł talent Schuberta już w 1804 roku. Później, aż do 1817 roku, szkolił młodego kompozytora prywatnie w zakresie teorii muzyki i kompozycji. Dopiero w marcu 1828 roku, zaledwie osiem miesięcy przed śmiercią, Franz Schubert zorganizował jedyny w swojej karierze publiczny koncert dedykowany wyłącznie własnym utworom. Wydarzenie to spotkało się z bardzo dobrym przyjęciem ze strony publiczności i krytyki.
Etapy edukacji i kariery
- 1804: Dostrzeżenie talentu przez Antonio Salieriego.
- 1808: Stypendium chóralne w Stadtkonvikt.
- 1813: Ukończenie seminarium, rozpoczęcie szkolenia nauczycielskiego.
- Ok. 1814-1816: Praca w szkole ojca w Lichtental.
- 1816: Zamieszkanie u matki Franza von Schobera, poświęcenie się komponowaniu.
- 1817: Zakończenie nauki u Antonio Salieriego.
- 1828: Jedyny autorski koncert.
Twórczość muzyczna Franza Schuberta
Rok 1815 okazał się niezwykle płodnym okresem w życiu Franza Schuberta. W ciągu tego roku skomponował on ponad 20 000 taktów muzyki. W tym czasie powstało między innymi dziewięć utworów kościelnych, symfonia, a także około 140 pieśni (Lieder). Schubert jest powszechnie uznawany za mistrza niemieckiej pieśni artystycznej, pozostawił po sobie ponad 600 utworów tego gatunku, do których należą między innymi słynne „Erlkönig”, „Gretchen am Spinnrade” czy „Ave Maria”. Mimo krótkiego życia, jego dorobek symfoniczny i kameralny również jest imponujący. Skomponował siedem pełnych symfonii, w tym niezwykle cenione VIII Symfonię h-moll, znaną jako „Niedokończona”, oraz IX Symfonię C-dur, określaną mianem „Wielkiej”. Pierwsze kwartety smyczkowe Schubert pisał z myślą o rodzinnym zespole muzycznym. W ich wykonaniu brał udział sam kompozytor, grając na altówce, jego bracia Ferdinand i Ignaz na skrzypcach, a ojciec na wiolonczeli. Wśród jego istotnych dzieł znajdują się także cykle pieśni, takie jak „Die schöne Müllerin” czy „Winterreise”, a także liczne utwory fortepianowe, w tym impromptus i tańce, oraz muzyka kameralna.
Najważniejsze dzieła Franza Schuberta
| Gatunek | Przykłady |
|---|---|
| Pieśni (Lieder) | „Erlkönig”, „Gretchen am Spinnrade”, „Ave Maria”, „Die schöne Müllerin” (cykl), „Winterreise” (cykl) |
| Symfonie | VIII Symfonia h-moll („Niedokończona”), IX Symfonia C-dur („Wielka”) |
| Muzyka kameralna | Kwartety smyczkowe, „Oktet na instrumenty dęte” (D 72) |
| Utwory fortepianowe | Impromptus, tańce |
Uznanie i nagrody Franza Schuberta
Za życia uznanie dla talentu Franza Schuberta ograniczało się do stosunkowo wąskiego kręgu jego wielbicieli zgromadzonych w Wiedniu. Jego dzieła nie były szeroko publikowane ani wykonywane, co stanowiło znaczący kontrast w porównaniu do jego późniejszej sławy. Dopiero dekady po jego śmierci, tacy wybitni kompozytorzy jak Felix Mendelssohn, Robert Schumann, Franz Liszt i Johannes Brahms, odkryli i zaczęli aktywnie promować jego twórczość. Ich starania przyczyniły się do odkrycia na nowo geniuszu Schuberta i ugruntowania jego pozycji jako jednego z najważniejszych kompozytorów w historii muzyki. Praca Breitkopfa i Härtla, znaczącego wydawnictwa muzycznego, odegrała kluczową rolę w publikacji jego dzieł, umożliwiając ich dotarcie do szerszego grona odbiorców i muzyków. Choć formalnych nagród za życia nie zdobył, jego muzyka stała się najcenniejszym uznaniem, które przetrwało wieki.
Ciekawostki z życia Franza Schuberta
Niezwykły talent Franza Schuberta był dostrzegany i doceniany już od najmłodszych lat. Michael Holzer, organista z Lichtental, który uczył młodego Schuberta, przyznawał ze łzami w oczach, że nigdy nie miał takiego ucznia. Twierdził, że chłopiec posiadał już wiedzę, którą sam próbował mu przekazać. W dzieciństwie, dzięki przyjaźni z czeladnikiem stolarskim, młody Franz miał okazję ćwiczyć na fortepianach znajdujących się w sąsiednim magazynie. Pozwoliło mu to na obcowanie z instrumentami znacznie lepszej jakości, niż te dostępne w domu. Istnieje przekonanie, że niedokończony „Oktet na instrumenty dęte” (D 72), skomponowany w 1812 roku, miał na celu upamiętnienie śmierci jego matki, Marii Elisabeth. Po śmierci Schuberta jego twórczość stała się podstawą dla tak zwanych „Schubertiady” – spotkań muzycznych, które stały się symbolem wiedeńskiego życia towarzyskiego i muzycznego epoki romantyzmu, będąc kręgiem kawiarnianych i domowych spotkań muzycznych. Jego muzyka, pełna emocji i głębi, do dziś inspiruje pokolenia artystów i słuchaczy, stanowiąc nieodłączny element światowego dziedzictwa muzycznego.
Kontrowersje i debaty
W 1989 roku muzykolog Maynard Solomon wysunął tezę o homoseksualnych skłonnościach Franza Schuberta. Teoria ta wywołała gorącą debatę w świecie naukowym i historycznym, stając się przedmiotem dalszych badań i analiz.
Franz Peter Schubert, mimo że jego życie było krótkie, pozostawił po sobie dziedzictwo muzyczne o niezmierzonej wartości. Jego innowacyjne podejście do pieśni artystycznej, głębia emocjonalna i melodyjność jego utworów symfonicznych i kameralnych ugruntowały jego pozycję jako jednego z filarów muzyki romantycznej. Jego twórczość, odkryta na nowo wiele lat po jego śmierci, nadal porusza serca słuchaczy na całym świecie i stanowi nieodłączny element światowego dziedzictwa kulturowego.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Jaki jest słynny utwór Schuberta?
Jednym z najsłynniejszych utworów Franciszka Schuberta jest nieukończona „Nieukończona” Symfonia h-moll, znana ze swojej pięknej melodii i emocjonalnego wyrazu. Inne bardzo znane dzieła to cykle pieśni „Piękna Młynarka” i „Zimowa Podróż”.
Na co chorował Schubert?
W ostatnich latach życia Franciszek Schubert cierpiał na kiłę, która była wówczas chorobą trudną do wyleczenia i często prowadzącą do poważnych powikłań. Choroba ta znacząco wpłynęła na jego zdrowie i samopoczucie.
Z czego zasłynął Franciszek Schubert?
Franciszek Schubert zasłynął przede wszystkim jako mistrz pieśni, skomponował ich ponad 600, tworząc podwaliny pod gatunek Lied. Był również płodnym kompozytorem muzyki instrumentalnej, w tym symfonii, kwartetów smyczkowych i sonat fortepianowych.
Na co zmarł Franciszek Schubert?
Franciszek Schubert zmarł w wieku zaledwie 31 lat, najprawdopodobniej na skutek powikłań związanych z kiłą, która doprowadziła do wycieńczenia organizmu. Wśród innych możliwych przyczyn wymienia się tyfus.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Franz_Schubert
