Richard Harris: Aktor, Albus Dumbledore z Pottera i jego filmografia

0

Richard St John Francis Harris, irlandzki aktor i piosenkarz, urodził się 1 października 1930 roku w Limerick. Zmarł 25 października 2002 roku w Londynie w wieku 72 lat. Znany ze swojej wszechstronności, charyzmy i głębi emocjonalnej, zapisał się w historii kina niezapomnianymi rolami, w tym jako Albus Dumbledore w pierwszych dwóch filmach o Harrym Potterze. Jego kariera obejmowała przełomowe role w dramatach takich jak „This Sporting Life”, epickie kreacje w „Camelot” i „Gladiator”, a także znaczące sukcesy muzyczne. „The Irish Times” zaliczył go w 2020 roku do grona najwybitniejszych irlandzkich aktorów filmowych wszech czasów, co świadczy o jego trwałym wkładzie w sztukę filmową.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na 25 października 2002 roku miał 72 lata.
• Żona/Mąż: Dwukrotnie żonaty (Elizabeth Rees-Williams, Ann Turkel).
• Dzieci: Trzej synowie: Damian, Jared i Jamie.
• Zawód: Aktor, piosenkarz.
• Główne osiągnięcie: Ikoniczne role w filmach takich jak „This Sporting Life”, „Camelot”, „Gladiator”, a zwłaszcza jako Albus Dumbledore w sadze o Harrym Potterze.

Wczesne Lata i Kształtowanie Talentów Richarda Harrisa

Pochodzenie i Edukacja

Richard St John Francis Harris urodził się 1 października 1930 roku w Limerick w Irlandii. Pochodził z wielodzietnej rodziny kupieckiej, będąc piątym z ośmiorga dzieci Ivana Harrisa, handlarza mąką. Jego wczesne lata w Irlandii stanowiły fundament dla późniejszego, bogatego życia artystycznego. Kluczowym etapem kształtowania jego warsztatu aktorskiego było studiowanie w prestiżowej London Academy of Music and Dramatic Art (LAMDA). Ta instytucja, znana z wysokiego poziomu nauczania, dostarczyła mu solidnych podstaw teoretycznych i praktycznych, które okazały się nieocenione w jego dalszej drodze zawodowej.

Decyzja o podjęciu studiów aktorskich nie była jednak jedyną ścieżką, którą Harris rozważał. W młodości wykazywał się znacznym talentem sportowym, szczególnie w rugby union. Grał w drużynach Crescent College oraz w klubie Garryowen, marząc o karierze profesjonalnego rugbisty. Niestety, jego aspiracje sportowe zostały brutalnie przerwane w wieku nastoletnim przez chorobę. Zachorowanie na gruźlicę zmusiło go do rezygnacji z zawodowego sportu, co paradoksalnie skierowało go w stronę literatury i teatru, a ostatecznie ku aktorstwu. Ta choroba, choć wykluczyła go z aktywnego życia sportowego na długi czas, jednocześnie otworzyła przed nim nowe drzwi, prowadząc go ku sztuce i ekspresji artystycznej.

Pierwsze Kroki i Niezwykła Inicjatywa

Droga do sławy nie była jednak pozbawiona przeszkód. Jeszcze jako student, Richard Harris wykazał się niezwykłą inicjatywą i determinacją. Został odrzucony przez Royal Academy of Dramatic Art (RADA), ponieważ komisja uznała, że w wieku 24 lat jest już za stary na rozpoczęcie nauki aktorstwa. Pomimo tego niepowodzenia, Harris nie zrezygnował ze swoich marzeń. Jeszcze jako student LAMDA, wynajął mały teatr w Londynie, aby samodzielnie wystawić i wyreżyserować własną produkcję. Ten odważny krok świadczył o jego wczesnej samodzielności, przedsiębiorczości i głębokim zaangażowaniu w sztukę, które towarzyszyły mu przez całą karierę.

Kariera Aktorska: Od Przełomowych Ról do Ikonicznych Postaci

Przełom w „This Sporting Life” i Pierwsze Uznanie

Przełomem w karierze Richarda Harrisa była rola Franka Machina w filmie „This Sporting Life” z 1963 roku. Ten dramat sportowy, w którym Harris wcielił się w brutalnego i targanego wewnętrznymi konfliktami rugbistę, przyniósł mu międzynarodowe uznanie. Za swoją kreację otrzymał nagrodę dla najlepszego aktora na Festiwalu Filmowym w Cannes w 1963 roku oraz swoją pierwszą nominację do Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego. Rola ta ugruntowała jego pozycję jako aktora zdolnego do kreowania złożonych i intensywnych postaci, otwierając mu drzwi do dalszych znaczących projektów filmowych.

Król Artur w „Camelot” i Sukces Muzyczny

W 1967 roku Richard Harris wcielił się w postać króla Artura w filmowej adaptacji słynnego musicalu „Camelot”. Rola ta okazała się niezwykle bliska jego sercu – uwielbiał ją tak bardzo, że powracał do niej wielokrotnie w produkcjach scenicznych. Jego kreacja Artura przyniosła mu Złoty Glob dla najlepszego aktora w filmie komediowym lub musicalu w 1968 roku. Równocześnie z sukcesem na wielkim ekranie, Harris odniósł spektakularny sukces komercyjny jako piosenkarz. W tym samym roku nagrał utwór „MacArthur Park”, który stał się światowym hitem, osiągając pierwsze miejsca na listach przebojów w wielu krajach. Jego talent wokalny został doceniony również nominacją do nagrody Grammy za ten właśnie występ.

Gwiazda Kina Przygodowego i Westernu

Lata 70. były okresem, w którym Richard Harris ugruntował swoją pozycję jako gwiazda kina przygodowego i westernu. Jednym z jego najbardziej pamiętnych występów z tego okresu była rola w kultowym filmie „A Man Called Horse” z 1970 roku. Wcielając się w brytyjskiego arystokratę, który zostaje porwany przez Indian i stopniowo asymiluje się z ich kulturą, Harris pokazał swoją zdolność do budowania postaci przechodzących głębokie transformacje. Grywał również w innych filmach tego gatunku, poszerzając swoje filmowe portfolio i umacniając swój status gwiazdy kina akcji i przygody.

Udział w Filmach Nagrodzonych Oscarem

Pod koniec swojej kariery, Richard Harris wystąpił w dwóch filmach, które zdobyły prestiżową nagrodę Akademii Filmowej dla Najlepszego Filmu. W 1992 roku zagrał w westernie „Unforgiven” (Bez przebaczenia) Clinta Eastwooda, a w 2000 roku wcielił się w rolę cesarza Marka Aureliusza w epickim „Gladiatorze” Ridleya Scotta. Udział w tak znaczących produkcjach, które zdobyły najwyższe laury w branży filmowej, podkreśla rangę i wpływ Harrisa na światowe kino.

Powrót do Popularności jako Albus Dumbledore

Pod koniec życia Richard Harris zyskał ogromną popularność wśród młodszych pokoleń dzięki roli mądrego i dobrodusznego dyrektora Hogwartu, Albusa Dumbledore’a, w dwóch pierwszych częściach sagi o Harrym Potterze: „Harry Potter i Kamień Filozoficzny” (2001) oraz „Harry Potter i Komnata Tajemnic” (2002). Jego ciepła i charyzmatyczna interpretacja tej ikonicznej postaci urzekła widzów na całym świecie, stając się ostatnim wielkim rozdziałem w jego niezwykłej karierze aktorskiej.

Nagrody i Osiągnięcia Richarda Harrisa

Kluczowe Wyróżnienia Aktorskie

Richard Harris był dwukrotnie nominowany do Nagrody Akademii (Oscara) dla najlepszego aktora pierwszoplanowego. Pierwsza nominacja przyszła za rolę w filmie „This Sporting Life” (1963), a druga za kreację w filmie „The Field” (1990). Jego talent został doceniony również przez Hollywoodzkie Stowarzyszenie Prasy Zagranicznej, które w 1968 roku przyznało mu Złoty Glob dla najlepszego aktora w filmie komediowym lub musicalu za rolę króla Artura w „Camelot”. Dodatkowo, jego występ aktorski na Festiwalu Filmowym w Cannes w 1963 roku przyniósł mu nagrodę dla najlepszego aktora, potwierdzając jego międzynarodowe uznanie.

Sukcesy Muzyczne i Wokalne

Talent Richarda Harrisa wykraczał poza sferę aktorstwa. Odniósł spektakularny sukces komercyjny jako piosenkarz, a jego utwór „MacArthur Park” z 1968 roku stał się numerem jeden na listach przebojów w wielu krajach. Ten sukces muzyczny został uhonorowany nominacją do nagrody Grammy, co świadczy o jego wszechstronności artystycznej. Swoje pasje literackie połączył z muzyką, wydając w 1973 roku książkę poetycką zatytułowaną „I, In the Membership of My Days”, która później została wydana również w formie albumu audio LP, prezentując jego poetyckie i wokalne talenty.

Podsumowanie Nagród i Nominacji

• Nagroda dla najlepszego aktora na Festiwalu Filmowym w Cannes (1963)
• Złoty Glob dla najlepszego aktora w filmie komediowym lub musicalu (1968)
• Dwukrotna nominacja do Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego (1963, 1990)
• Nominacja do nagrody Grammy za występ wokalny

Życie Prywatne i Rodzinne Richarda Harrisa

Rodzina Pochodzenia i Wczesne Lata

Richard St John Francis Harris urodził się w Limerick w Irlandii, jako piąty z ośmiorga dzieci Ivana Harrisa, który był handlarzem mąką. Pochodzenie z wielodzietnej rodziny kupieckiej z pewnością wpłynęło na jego kształtowanie się jako osoby. Ważne jest jednak to, że dorastał w środowisku, które mogło wpajać mu wartości pracy i determinacji.

Małżeństwa i Dzieci

W życiu prywatnym Richard Harris był dwukrotnie żonaty. Jego pierwszą żoną była Elizabeth Rees-Williams, z którą miał trzech synów: Damiana, Jareda i Jamiego. Wszyscy trzej synowie poszli w ślady ojca, wiążąc swoje życie zawodowe z branżą filmową, co świadczy o silnych więziach rodzinnych i być może o dziedziczeniu artystycznych talentów. Drugą żoną aktora była aktorka Ann Turkel. Te związki, choć stanowią ważny element jego biografii, nie są szeroko opisywane w dostarczonych faktach, co sugeruje, że główny nacisk położony jest na jego karierę i publiczny wizerunek.

Rodzina Richarda Harrisa

• Ojciec: Ivan Harris (handlarz mąką)
• Żony: Elizabeth Rees-Williams, Ann Turkel
• Synowie: Damian Harris, Jared Harris, Jamie Harris

Sportowe Zainteresowania i Pokonywanie Przeciwności

Młodość w Rugby i Przerwana Kariera

Zanim Richard Harris stał się rozpoznawalnym aktorem, był utalentowanym zawodnikiem rugby union. Swoje umiejętności rozwijał grając w drużynach Crescent College oraz w klubie Garryowen. Jego kariera sportowa, która zapowiadała się obiecująco – pragnął stać się profesjonalnym rugbistą – została brutalnie przerwana w wieku nastoletnim. Zachorował na gruźlicę, co zmusiło go do rezygnacji z zawodowego sportu. Ta choroba, która na długi czas wykluczyła go z normalnego życia, okazała się jednak punktem zwrotnym, skłaniając go ku literaturze i teatrowi, a w konsekwencji – ku aktorstwu.

Długotrwała Pasja do Rugby

Mimo przerwania kariery sportowej, miłość do rugby nigdy go nie opuściła. Do końca życia pozostał zagorzałym fanem tego sportu. Słynął z hucznych zabaw stadionowych w towarzystwie swoich przyjaciół-aktorów: Petera O’Toole’a i Richarda Burtona. Te spotkania, pełne radości i entuzjazmu, były świadectwem jego trwałej więzi z przeszłością i pasją do sportu, która ukształtowała jego młodość.

Wyzwania Zdrowotne i Pokonywanie Słabości

Walka z Gruźlicą i Jej Konsekwencje

Młodość Richarda Harrisa naznaczona była poważnymi problemami zdrowotnymi. W wieku nastoletnim zmagał się z gruźlicą, która stanowiła dla niego ogromne wyzwanie. Choroba ta na długi czas wykluczyła go z normalnego życia i aktywnego udziału w sporcie. Jednocześnie, ten trudny okres zmusił go do refleksji i skierował jego uwagę ku literaturze i teatrowi. To właśnie wtedy, w izolacji spowodowanej chorobą, zaczął odkrywać swoją pasję do sztuki, która ostatecznie zdefiniowała jego przyszłość i karierę.

Pokonanie Choroby Alkoholowej

Przez wiele lat Richard Harris zmagał się również z chorobą alkoholową. Był to problem, który towarzyszył mu przez znaczną część dorosłego życia i stanowił jedno z jego największych osobistych wyzwań. Ostatecznie udało mu się pokonać nałóg w latach 80., podczas pobytu na Bahamach. Ta walka i jej zwycięskie zakończenie świadczą o jego wewnętrznej sile i zdolności do przezwyciężania trudności, które dotykały go zarówno na płaszczyźnie fizycznej, jak i psychicznej.

Warto wiedzieć: Pokonanie choroby alkoholowej na Bahamach było dla aktora kluczowym momentem, który pozwolił mu na dalsze rozwijanie kariery i cieszenie się życiem.

Kontrowersje i Charakter na Planie Filmowym

Trudny Charakter i Konflikty

Richard Harris słynął z trudnego charakteru na planie filmowym, co często prowadziło do konfliktów z innymi członkami ekipy. Już podczas kręcenia filmu „The Long and the Short and the Tall” w 1961 roku, popadł w otwarte konflikty z partnerami z planu. Jego silna osobowość i nieustępliwość, choć często przekładały się na intensywność jego ról, bywały również źródłem napięć w miejscu pracy. Te incydenty świadczą o jego wyrazistym temperamencie, który nie zawsze był łatwy do zaakceptowania przez współpracowników.

Konfrontacje z Gwiazdami i Problemy Dyscyplinarne

Na planie „Buntu na Bounty” (1962) Richard Harris skonfrontował się z samym Marlonem Brando, co było znaczącym wydarzeniem, biorąc pod uwagę status obu aktorów. Jego problemy z dyscypliną na planie były na tyle poważne, że w 1977 roku został pozwany przez producenta filmu „Golden Rendezvous” za nadużywanie alkoholu podczas pracy. Te kontrowersje, choć rzucają cień na jego wizerunek, są nieodłączną częścią historii jego życia i kariery, pokazując go jako postać złożoną i pełną sprzeczności.

Ciekawostki z Życia Richarda Harrisa

Niezwykła Determinacja Młodego Aktora

Jedną z najbardziej zaskakujących ciekawostek z życia Richarda Harrisa jest fakt, że został odrzucony przez Royal Academy of Dramatic Art (RADA), ponieważ komisja uznała, że w wieku 24 lat jest już za stary na rozpoczęcie nauki aktorstwa. Pomimo tego niepowodzenia, Harris nie poddał się. Jeszcze jako student wykazał się niezwykłą inicjatywą, wynajmując mały teatr w Londynie, aby wystawić i wyreżyserować własną produkcję. Ta historia pokazuje jego wczesną determinację i wiarę we własne możliwości, które pozwoliły mu przezwyciężyć akademickie przeszkody.

Nieoczekiwane Okazje i Sukcesy

Kariera Harrisa obfitowała w nieoczekiwane zwroty akcji. Jednym z przykładów jest sytuacja, w której otrzymał rolę „Bulla” McCabe’a w filmie „The Field”. Pierwotnie obsadzony w tej roli był Ray McAnally, który zmarł nagle tuż przed rozpoczęciem zdjęć. To tragiczne wydarzenie otworzyło drogę dla Harrisa do kolejnej nominacji do Oscara, udowadniając, że czasem wielkie szanse rodzą się z nieprzewidzianych okoliczności. Jego życie było pełne takich momentów, które kształtowały jego ścieżkę zawodową i osobistą.

Kluczowe Momentu w Karierze Richarda Harrisa

• **1963:** Przełomowa rola w „This Sporting Life”, nagroda w Cannes i nominacja do Oscara.
• **1967:** Rola króla Artura w „Camelot”, Złoty Glob i sukces muzyczny z „MacArthur Park”.
• **Lata 70.:** Ugruntowanie pozycji jako gwiazda kina przygodowego i westernu, m.in. w „A Man Called Horse” (1970).
• **1992:** Udział w filmie „Unforgiven” (Bez przebaczenia), zdobywcy Oscara dla Najlepszego Filmu.
• **2000:** Udział w filmie „Gladiator”, zdobywcy Oscara dla Najlepszego Filmu.
• **2001-2002:** Rola Albusa Dumbledore’a w pierwszych dwóch częściach sagi o Harrym Potterze.

Dyskografia Richarda Harrisa

• „For the First Time” (1968)
• „My Way” (1969)
• „His Greatest Performances” (1971)
• „I, In the Membership of My Days” (album audio LP, 1973)
• „The Gentle Grey Fox” (1975)

Najważniejsze Filmy w Filmografii Richarda Harrisa

Dziedzictwo i Uznanie

Richard Harris zmarł 25 października 2002 roku w wieku 72 lat w Londynie, zaledwie kilka dni przed premierą swojego ostatniego filmu z serii o Harrym Potterze. Zgodnie z jego wolą, jego prochy zostały rozproszone na Bahamach, gdzie spędził znaczną część swojej późniejszej emerytury. W 2020 roku „The Irish Times” sklasyfikował go na 3. miejscu listy najwybitniejszych irlandzkich aktorów filmowych wszech czasów. To wyróżnienie podkreśla jego trwałe miejsce w historii kina i uznanie dla jego niezapomnianych kreacji aktorskich. Jego dziedzictwo żyje w licznych filmach, które stworzył, oraz w pamięci widzów na całym świecie.

Richard Harris był postacią niezwykłą, której życie i kariera stanowiły fascynującą mieszankę talentu, pasji, walki z przeciwnościami i niezapomnianych kreacji. Jego wkład w świat filmu i muzyki jest nieoceniony, a jego postać na zawsze pozostanie w sercach widzów na całym świecie.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Harris