Richard Burton: Aktorski gigant Hollywood i miłość Elizabeth Taylor

1

Richard Burton, urodzony 10 listopada 1925 roku, był jednym z najwybitniejszych walijskich aktorów teatralnych i filmowych XX wieku, znanym przede wszystkim ze swojego charakterystycznego, melodyjnego barytonu. Na [miesiąc rok] aktor ma [aktualny wiek] lat. Jego burzliwe, dwukrotne małżeństwo z Elizabeth Taylor stanowiło jeden z najgłośniejszych i najczęściej opisywanych związków w historii Hollywood. Dziś jest wspominany nie tylko jako wspaniały aktor, ale także jako postać budząca zainteresowanie swoim barwnym życiem osobistym.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na [miesiąc rok] aktor ma [aktualny wiek] lat.
• Żona/Mąż: Dwukrotnie żonaty z Elizabeth Taylor.
• Dzieci: Troje dzieci, w tym córka Kate Burton.
• Zawód: Aktor teatralny i filmowy.
• Główne osiągnięcie: Siedmiokrotna nominacja do Oscara, liczne inne prestiżowe nagrody, ikoniczne kreacje aktorskie.

Richard Burton: Biografia Aktora i Ikony

Dane osobowe i pochodzenie

Richard Walter Jenkins Jr., znany światu jako Richard Burton, urodził się 10 listopada 1925 roku w Pontrhydyfen w Walii. Jego prawdziwe nazwisko, Richard Walter Jenkins Jr., odzwierciedla jego korzenie w rodzinie górniczej. Aktor zmarł 5 sierpnia 1984 roku w Céligny w Szwajcarii, w wieku 58 lat. Charakterystyczny, melodyjny baryton Richarda Burtona stał się jego znakiem rozpoznawczym, umożliwiając mu kreowanie potężnych i niezapomnianych postaci aktorskich. To właśnie ten unikatowy głos był jednym z kluczowych elementów jego sukcesu na scenie i ekranie.

Wykształcenie i początki kariery

Jego droga do sławy była poprzedzona edukacją. Richard Burton studiował w Exeter College na Uniwersytecie Oksfordzkim, korzystając ze specjalnego programu stypendialnego oferowanego przez Royal Air Force (RAF). Okres służby w RAF trwał od 1944 do 1947 roku, gdzie ze względu na słabszy wzrok pełnił głównie funkcje administracyjne. W wieku 18 lat, w akcie prawnym, oficjalnie zmienił swoje nazwisko na „Burton”, przyjmując nazwisko swojego nauczyciela i mentora, Philipa Burtona. Ta zmiana była symbolicznym krokiem w kierunku jego przyszłej kariery, a sam Philip Burton odegrał kluczową rolę w kształtowaniu jego aktorskiego warsztatu.

Życie prywatne i relacje

Rodzina pochodzenia

Richard Burton był dwunastym z trzynaściorga dzieci Richarda Waltera Jenkinsa Sr., górnika węglowego, oraz Edith Maude Jenkins. Dzieciństwo w tak dużej, robotniczej rodzinie w Port Talbot, mocno wpłynęło na jego późniejszy stosunek do pieniędzy i życia. Tragiczna strata matki, Edith, nastąpiła, gdy Richard miał zaledwie dwa lata. Po śmierci matki opiekę nad nim przejęła jego starsza siostra Cecilia, nazywana „Cis”, którą traktował jak drugą matkę. Relacja z ojcem, Richardem Walterem Jenkinsem Sr., zwanym „Daddy Ni”, była skomplikowana; ojciec był alkoholikiem i hazardzistą. Pomimo tych trudności, Richard Burton przez całe życie podkreślał swoje walijskie korzenie i dumę z pochodzenia z rodziny górniczej.

Pierwsze małżeństwo i rodzina

Pierwszą żoną Richarda Burtona była Sybil Williams, którą poślubił 5 lutego 1949 roku. Ich małżeństwo przetrwało do 1963 roku, kiedy to zakończyło się rozwodem, w dużej mierze z powodu burzliwego romansu Burtona z Elizabeth Taylor. Para miała troje dzieci, w tym córkę Kate Burton, która podążyła śladami ojca i również została aktorką.

Związek z Elizabeth Taylor

Jeden z najbardziej medialnych i pełnych pasji związków w historii Hollywood, relacja Richarda Burtona z Elizabeth Taylor, zaowocowała dwoma małżeństwami. Pierwszy raz para pobrała się w 1964 roku i ich związek trwał do 1974 roku. Po roku rozwodu, w 1975 roku, ponownie stanęli na ślubnym kobiercu, by ostatecznie rozstać się w 1976 roku. Ich pełna wzlotów i upadków, namiętności i kłótni relacja była nieustannie opisywana przez media, tworząc podwaliny pod współczesną kulturę celebrytów i zainteresowanie tabloidów. Ich wspólne występy, jak na przykład w filmie „Kto się boi Virginii Woolf?” (Who’s Afraid of Virginia Woolf?), uznawane są za jedne z najważniejszych w ich karierach.

Kolejne małżeństwa i potomstwo

Po rozwodzie z Elizabeth Taylor, Richard Burton zawarł kolejne związki małżeńskie. Poślubił Suzy Miller, a jego ostatnią żoną była Sally Hay, z którą pozostawał w związku aż do śmierci. Mimo burzliwego życia osobistego, jego potomstwo, w tym córka Kate Burton, odnosi sukcesy w świecie sztuki.

Kariera zawodowa

Początki w teatrze

Droga Richarda Burtona do sławy rozpoczęła się na scenie szkolnej. Jego pierwszą rolą był występ w produkcji „The Apple Cart”. Wcześniej rozważał inne ścieżki kariery, takie jak boks czy duchowieństwo. Przełomem okazał się debiut na West Endzie w Londynie w styczniu 1944 roku, w sztuce „The Druid’s Rest”. Zarobki z tej roli trzykrotnie przewyższały ówczesne zarobki górnika, co stanowiło znaczący kontrast z jego pochodzeniem. W latach 50. Burton ugruntował swoją pozycję jako wybitny aktor szekspirowski.

Przełom szekspirowski

W latach 50. XX wieku Richard Burton umocnił swoją pozycję jako jeden z czołowych aktorów szekspirowskich swojego pokolenia. Jego interpretacje dzieł Szekspira zdobywały uznanie krytyków i publiczności, czego kulminacją była jego legendarna rola Hamleta w 1964 roku, która na stałe wpisała się w historię teatru.

Debiut i rozwój kariery filmowej

Na wielkim ekranie Richard Burton zadebiutował w 1949 roku w filmie „The Last Days of Dolwyn”, do którego rola została napisana specjalnie dla niego. W połowie lat 60. stał się jedną z największych gwiazd box-office, należąc do grona najlepiej opłacanych aktorów na świecie. Jego produkcje, takie jak „Szata” (The Robe), pierwszy film nakręcony w technice CinemaScope, przyniosły mu kolejne nominacje do Oscara. Pozostałe filmy, za które otrzymał nominacje, to m.in. „Moja kuzynka Rachela” (My Cousin Rachel), „Becket”, „Anna tysiąca dni” (Anne of the Thousand Days) oraz „Kto się boi Virginii Woolf?” (Who’s Afraid of Virginia Woolf?).

Sukcesy na Broadwayu

Richard Burton odnosił również znaczące sukcesy na Broadwayu. W 1960 roku zagrał rolę Króla Artura w musicalu „Camelot”, co przyniosło mu prestiżową nagrodę Tony. Jego interpretacja Hamleta z 1964 roku, w reżyserii Johna Gielguda, stała się legendą Broadwayu, potwierdzając jego wszechstronność i mistrzostwo aktorskie.

Najważniejsze role filmowe

Wśród licznych ról Richarda Burtona warto wyróżnić te, które przyniosły mu największe uznanie. Jego występ jako Marek Antoniusz u boku Elizabeth Taylor w „Kleopatrze” z 1963 roku zapisał się w historii kina. Kolejną wybitną kreacją była rola w filmie „Becket” (1964), która przyniosła mu nominację do Nagrody Akademii. Równie pamiętny był jego udział w produkcji „Kto się boi Virginii Woolf?” (1966), za który otrzymał kolejną nominację do Oscara i który umocnił jego status jako jednego z czołowych aktorów swoich czasów. Inne znaczące role to występy w filmach takich jak „Szata” (1953), „Moja kuzynka Rachela” (1952), „Książę i aktorka” (Prince of Players, 1955), „Deszczowa pogoda w Indiach” (The Rains of Ranchipur, 1955), „Anna tysiąca dni” (1969) oraz „Gdzie orły śmiało krążą” (Where Eagles Dare, 1968). Jego rola w filmie „Kto się boi Virginii Woolf?” jest uznawana za jeden z jego najważniejszych występów.

Nagrody i osiągnięcia

Rekord nominacji do Oscara bez wygranej

Richard Burton był siedmiokrotnie nominowany do Nagrody Akademii, jednak, co stanowi pewien paradoks w jego bogatej karierze, nigdy nie zdobył statuetki Oscara. Pomimo braku tej prestiżowej nagrody, jego nominacje świadczą o wysokiej jakości jego kreacji aktorskich i uznaniu, jakim cieszył się w Hollywood. Pierwszą nominację do Oscara otrzymał za rolę w filmie „Moja kuzynka Rachela”. Kolejne nominacje przyniosły mu filmy takie jak „Szata”, „Becket”, „Kto się boi Virginii Woolf?”, „Anna tysiąca dni”, „Rząd i jego prawa” (The Spy Who Came in from the Cold, 1965) oraz „Ostatni cesarz Romualda” (The Assassination of Trotsky, 1972).

Nagroda Grammy i inne wyróżnienia

Mimo braku Oscara, Richard Burton zdobył wiele innych prestiżowych nagród. W swojej kolekcji posiadał m.in. nagrodę BAFTA, Złoty Glob oraz nagrodę Tony. Jego talent wokalny został również doceniony nagrodą Grammy, co podkreślało jego wszechstronność artystyczną. Warto wiedzieć, że jego występy w filmach takich jak „Becket” czy „Kto się boi Virginii Woolf?” spotkały się z ogromnym uznaniem krytyki.

Uznanie krytyków

Talent Richarda Burtona był szeroko doceniany przez krytyków. Legendarny krytyk Kenneth Tynan określił go mianem „naturalnego następczy Oliviera”, co stanowiło ogromne wyróżnienie i podkreślało jego pozycję w świecie teatru i kina. Jego pracowitość i doskonałe przygotowanie do ról były powszechnie znane.

Majatek i finanse

Kontrakty i zarobki

Na początku swojej kariery w Hollywood, Richard Burton wynegocjował kontrakt z 20th Century Fox, obejmujący trzy filmy, o łącznej wartości 150 000 dolarów. Po udanym debiucie filmowym, podpisał również kontrakt z Alexandrem Kordą, gwarantujący mu stypendium w wysokości 100 funtów tygodniowo. Jego dzieciństwo w biedzie w robotniczym środowisku Port Talbot mocno wpłynęło na jego późniejszy stosunek do pieniędzy.

Zdrowie

Problemy z uzależnieniem

Richard Burton zmagał się z ciężkim uzależnieniem od alkoholu. Według wielu krytyków, to właśnie problemy z alkoholem sprawiły, że nie w pełni wykorzystał swój ogromny talent. Zaczął palić papierosy i pić alkohol jeszcze jako nieletni chłopak.

Sport i hobby

Pasje i zainteresowania

Rugby było największą pasją Richarda Burtona. Twierdził, że wolałby zagrać dla reprezentacji Walii niż wystąpić jako Hamlet. W młodości wykazywał wszechstronność sportową, grając nie tylko w rugby, ale także w krykieta, tenisa oraz tenisa stołowego. Od czasów szkolnych ogromne zainteresowanie wykazywał literaturą, szczególnie poezją oraz literaturą angielską i walijską. Był znany z wysokiej inteligencji i rozległej wiedzy literackiej.

Ciekawostki i dziedzictwo

Wpływ Philipa Burtona i tożsamość walijska

Kluczową postacią w procesie dojrzewania i kształtowania aktorskiego Richarda Burtona był jego nauczyciel, Philip Burton, który odegrał kluczową rolę w kształtowaniu jego aktorskiego warsztatu. Przez całe życie Richard Burton podkreślał swoje walijskie korzenie i dumę z pochodzenia z rodziny górniczej.

Wczesne doświadczenia życiowe i talenty

Jako dziecko, Richard Burton posiadał tak czysty głos, że zdobył nagrodę na festiwalu eisteddfod w kategorii sopranu chłopięcego. Zanim zdobył sławę, pracował fizycznie, rozwożąc gazety. W wieku 18 lat oficjalnie zmienił nazwisko na „Burton”, na cześć swojego mentora, Philipa Burtona.

Kluczowe momenty i osiągnięcia

Richard Burton był siedmiokrotnie nominowany do Oscara, choć nigdy nie zdobył statuetki. Został uhonorowany nagrodą Grammy, nagrodą BAFTA, Złotym Globem oraz nagrodą Tony. Legendarny krytyk Kenneth Tynan nazwał go „naturalnym następcą Oliviera”. Jego interpretacja Hamleta z 1964 roku stała się legendą Broadwayu. W 1960 roku odniósł wielki sukces na Broadwayu w musicalu „Camelot”, co przyniosło mu nagrodę Tony.

Pierwszy samochód i miejsce spoczynku

Sukcesy sceniczne w 1951 roku uczcił zakupem modelu Standard Flying Fourteen. Richard Burton zmarł 5 sierpnia 1984 roku w Céligny w Szwajcarii. Został pochowany na Starym Cmentarzu w Céligny.

Wpływ na popkulturę i dziedzictwo

Jego burzliwe życie z Elizabeth Taylor stworzyło podwaliny pod współczesną kulturę celebrytów i zainteresowanie tabloidów. Do dziś Richard Burton jest uważany za jednego z najwspanialszych głosów w historii teatru i kina, a jego dziedzictwo pozostaje żywe w pamięci widzów i wielbicieli sztuki aktorskiej.

Richard Burton pozostaje jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci XX wieku w świecie aktorstwa. Jego niezwykły talent, charakterystyczny głos i niezapomniane kreacje aktorskie na zawsze zapisały się w historii kina i teatru. Mimo licznych nominacji do Oscara, nigdy nie zdobył tej prestiżowej nagrody, jednak jego dorobek artystyczny, obejmujący nagrody Grammy, BAFTA, Złoty Glob i Tony, świadczy o jego wszechstronności i znaczeniu dla sztuki. Jego burzliwe życie osobiste, zwłaszcza słynne związki, nadal fascynują i stanowią integralną część jego legendy.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Burton