Peter Sellers: życie i kariera, zmarł na zawał serca w 1980 r.

1

Peter Sellers, właściwie Richard Henry Sellers, to postać, która na stałe zapisała się w annałach brytyjskiego i światowego kina jako jeden z najwybitniejszych aktorów komediowych XX wieku. Urodzony 8 września 1925 roku, w chwili śmierci 24 lipca 1980 roku miał 54 lata. Zasłynął przede wszystkim jako niezapomniany inspektor Clouseau w serii filmów „Różowa Pantera”, jednak jego talent obejmował znacznie szersze spektrum ról, czego dowodem jest jego ostatnia, poruszająca kreacja w filmie „Wystarczy być” (1979), która przyniosła mu Złoty Glob i nominację do Oscara. Jego życie było naznaczone złożoną tożsamością, silnymi więziami rodzinnymi i nieustannymi zmaganiami z problemami psychicznymi, które stanowiły mroczne tło dla jego błyskotliwej kariery.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na lipiec 1980 roku miał 54 lata.
• Żona/Mąż: Był dwukrotnie żonaty (Anne Howe, Britt Ekland).
• Dzieci: Miał córkę Victorię.
• Zawód: Aktor komediowy i dramatyczny.
• Główne osiągnięcie: Rola inspektora Clouseau w serii „Różowa Pantera” oraz kreacja w filmie „Wystarczy być”.

Pochodzenie i wczesne lata życia

Prawdziwe imię i nazwisko oraz znaczenie imienia Peter

Pełne imię aktora brzmiało Richard Henry Sellers. Okoliczności nadania mu imienia Peter są głęboko symboliczne. Imię to zostało wybrane przez rodziców na pamiątkę starszego brata, który zmarł przed narodzinami Richarda. Ten fakt, choć wydaje się odległy, rzucił cień na jego późniejsze poszukiwania tożsamości i poczucie własnej wartości, stanowiąc jeden z pierwszych, subtelnych elementów kształtujących jego psychikę.

Rodzinne korzenie – mieszanka kulturowa i religijna

Rodzice Petera Sellersa – Bill i Agnes „Peg” Sellers – reprezentowali różne tradycje wyznaniowe. Ojciec był protestantem, natomiast matka wyznawała judaizm. Sam aktor, zgodnie z prawem religijnym, identyfikował się jako Żyd, dziedzicząc wiarę po matce. Ta mieszanka kulturowa i religijna, choć z pewnością nie była jedynym czynnikiem, niewątpliwie wpłynęła na jego unikalne postrzeganie świata i siebie, dodając kolejną warstwę do jego złożonej osobowości.

Edukacja przerwana przez wojnę

Edukacja Petera Sellersa została gwałtownie przerwana w 1939 roku, gdy miał zaledwie 14 lat. Uczęszczał do rzymskokatolickiej szkoły St Aloysius’ College w Highgate, jednak wybuch II wojny światowej spowodował ewakuację placówki. Jego matka zdecydowała o pozostaniu w Londynie, co oznaczało koniec formalnej nauki dla młodego Richarda. To przedwczesne zakończenie edukacji mogło mieć wpływ na jego późniejsze zmagania z poczuciem braku stabilności i ciągłe poszukiwanie własnego miejsca.

Życie osobiste i relacje rodzinne

Niełatwa więź z matką

Relacja Petera Sellersa z matką, Agnes „Peg” Sellers, była intensywna i, zdaniem niektórych bliskich, wręcz niezdrowa. Matka była jego największą fanką i nieustannie wspierała go w karierze, w przeciwieństwie do ojca, który bywał sceptyczny wobec jego talentu. Ta silna, niemal symbiotyczna więź, choć motywująca, mogła jednocześnie utrudniać Sellersowi osiągnięcie pełnej niezależności emocjonalnej i budowanie własnej tożsamości poza wpływem matki.

Małżeństwa i potomstwo

Peter Sellers był dwukrotnie żonaty. Pierwszą żoną była Anne Howe, z którą miał syna i córkę. Drugie małżeństwo zawarł w 1964 roku z brytyjską aktorką Britt Ekland, z którą miał córkę Victorię (ur. 1965). Niestety, burzliwy charakter tego związku doprowadził do rozwodu w 1968 roku. Jego relacje z kobietami często były skomplikowane i naznaczone wewnętrznymi konfliktami.

Związek z Britt Ekland

Małżeństwo Petera Sellersa z Britt Ekland było burzliwe i zakończyło się po zaledwie czterech latach. Poślubiona w 1964 roku, Britt była jego drugą żoną. Owocem ich związku była córka Victoria, urodzona w 1965 roku. Mimo początkowego entuzjazmu, związek okazał się trudny, a jego koniec w 1968 roku był dla obu stron znaczącym wydarzeniem.

Głębokie problemy z tożsamością

Jednym z najbardziej intrygujących aspektów osobowości Petera Sellersa były jego głębokie problemy z tożsamością. Aktor często powtarzał słynne stwierdzenie: „Nie ma żadnego prawdziwego Petera Sellersa”. Twierdził, że po zejściu z planu filmowego tracił poczucie własnego „ja”, zacierając się w rolach, które odgrywał. Te uczucia niepewności, braku spójności i fragmentaryczności tożsamości pogłębiały jego zmagania z depresją i stanami lękowymi, które towarzyszyły mu przez większość życia.

Kariera zawodowa – od radia do wielkiego ekranu

Wczesne kroki na scenie i w radiu

Debiut sceniczny Petera Sellersa miał miejsce w niezwykłych okolicznościach – jako dwutygodniowe niemowlę został wyniesiony na scenę przez komika Dicka Hendersona. W późniejszych latach pracował w teatrze jako dozorca, bileter i asystent kierownika sceny. Przełomem okazała się jednak praca w BBC Radio, gdzie w latach 1951–1960 stał się jedną z gwiazd kultowego programu „The Goon Show”. Wraz ze Spike’em Milliganem, Harrym Secombe’em i Michaelem Bentine’em, zrewolucjonizował brytyjską komedię radiową, tworząc absurdalne i błyskotliwe skecze, które zdobyły ogromną popularność.

Międzynarodowa rozpoznawalność dzięki „Różowej Panterze”

Prawdziwą międzynarodową sławę Peter Sellers zdobył dzięki kreacji inspektora Jacques’a Clouseau w serii filmów „Różowa Pantera”. Wcielał się w tę postać w pięciu filmach z lat 1963–1978, tworząc niezapomnianą, komiczną postać niezdarnego detektywa. Jego talent do slapsticku, subtelnego humoru i fizycznej komedii sprawił, że seria odniosła ogromny sukces i do dziś jest uwielbiana przez widzów na całym świecie. Rola ta na trwałe wpisała się w historię kina komediowego.

Współpraca z legendarnym Stanleyem Kubrickiem

Peter Sellers miał okazję współpracować z legendarnym reżyserem Stanleyem Kubrickiem, demonstrując swoje niezwykłe umiejętności aktorskie. W filmie „Lolita” z 1962 roku wcielił się w rolę Clare’a Quilty’ego, zbierając szerokie uznanie krytyków. Jego największym osiągnięciem u Kubricka była jednak rola w filmie „Dr Strangelove” z 1964 roku, gdzie brawurowo zagrał aż trzy różne postacie: kapitana Lionela Mandrake’a, prezydenta Merkina Muffleya oraz tytułowego doktora Strangelove’a. Ta kreacja była dowodem jego wszechstronności.

Ostatni wielki triumf w „Wystarczy być”

Tuż przed śmiercią, w 1979 roku, Peter Sellers zagrał jedną ze swoich najbardziej poruszających ról w filmie „Being There” (Wystarczy być). Wcielił się w postać ogrodnika Chance’a, którego gra opierała się na minimalizmie i subtelności. Ta wybitna kreacja przyniosła mu zasłużone uznanie, w tym Złoty Glob dla najlepszego aktora w filmie komediowym lub musicalu oraz nominację do Oscara. Rola ta była dowodem jego artystycznego dojrzewania i stanowiła wspaniałe zwieńczenie jego bogatej kariery.

Osiągnięcia, nagrody i wyróżnienia

Nominacje do Nagrody Akademii

Peter Sellers był trzykrotnie nominowany do Nagrody Akademii (Oscara), co świadczy o jego znaczeniu w świecie kina. Dwie z tych nominacji dotyczyły kategorii Najlepszy Aktor Pierwszoplanowy: za rolę w filmie „Dr Strangelove” (1965) oraz za kreację w „Wystarczy być” (1980). Trzecia nominacja obejmowała kategorię Najlepszy Krótkometrażowy Film Aktorski.

Złoty Glob za wybitną kreację

W 1980 roku Peter Sellers został uhonorowany prestiżową statuetką Złotego Globu. Otrzymał ją w kategorii najlepszego aktora w filmie komediowym lub musicalu za swoją wybitną rolę w filmie „Wystarczy być”. To wyróżnienie było kolejnym potwierdzeniem jego talentu i mistrzowskiej gry aktorskiej.

Order Imperium Brytyjskiego (CBE)

Za swoje znaczące zasługi dla sztuki i kultury brytyjskiej, Peter Sellers został uhonorowany tytułem Komandora Orderu Imperium Brytyjskiego (Commander of the British Empire – CBE). To prestiżowe odznaczenie było wyrazem uznania dla jego wkładu w rozwój brytyjskiego kina i teatru, a także dla jego międzynarodowego wpływu jako artysty.

Problemy zdrowotne i kondycja psychiczna

Długotrwałe zmagania z chorobami serca

Peter Sellers przez lata zmagał się z poważnymi problemami kardiologicznymi. Już w wieku 39 lat, w 1964 roku, przeszedł pierwszy, bardzo ciężki atak serca. To wydarzenie na pewien czas zahamowało jego karierę i stanowiło ostrzeżenie o jego kruchym zdrowiu. Niestety, problemy z sercem pogłębiały się, prowadząc ostatecznie do jego śmierci na zawał w 1980 roku. Były to jedne z najpoważniejszych wyzwań zdrowotnych w jego życiu.

Depresja i stany lękowe

Przez większość swojego dorosłego życia Peter Sellers cierpiał na depresję oraz stany lękowe. Jego zdrowie psychiczne uległo drastycznemu pogorszeniu w połowie lat 70. XX wieku. Pogłębiały je problemy z nadużywaniem alkoholu i narkotyków, co stanowiło dodatkowe obciążenie dla jego organizmu i psychiki. Te wewnętrzne zmagania miały znaczący wpływ na jego zachowanie i relacje z innymi.

Talenty, pasje i zaskakujące umiejętności

Wybitny talent perkusyjny

Zanim Peter Sellers zyskał sławę jako aktor, był zawodowym perkusistą jazzowym. W czasie II wojny światowej koncertował z różnymi zespołami, rozwijając swoje umiejętności muzyczne. Jego talent w tej dziedzinie był na tyle znaczący, że niektórzy twierdzili, iż mógłby zostać jednym z najlepszych perkusistów w kraju. Ta pasja do muzyki z pewnością wpłynęła na jego wyczucie tempa w komedii.

Mistrzowskie zdolności mimiczne i naśladowcze

Peter Sellers posiadał niemal nadludzką zdolność naśladowania. Potrafił perfekcyjnie odtworzyć dowolny akcent lub sposób mówienia, co stanowiło fundament jego techniki aktorskiej. Ta niezwykła umiejętność mimikry pozwoliła mu na wcielanie się w szerokie spektrum postaci, od brytyjskich arystokratów po zagranicznych dyktatorów. Jego zdolność do transformacji była kluczowa dla jego sukcesu.

Fascynacja boksem i sportem

Peter Sellers wykazywał duże zainteresowanie boksem, szczególnie podziwiając XIX-wiecznego boksera Daniela Mendozę, z którym był spokrewniony przez matkę. Portret Mendozy wisiał w jego biurze, co świadczyło o jego głębokim szacunku i fascynacji postacią tego sportowca. Ta pasja dodaje kolejnego, nietypowego wymiaru do złożoności jego osobowości.

Ciekawostki z życia Petera Sellersa

Służba wojskowa i doświadczenia w „Gang Show”

Podczas II wojny światowej Peter Sellers służył w Royal Air Force (RAF). Tam również wykorzystał swój talent artystyczny, trafiając do trupy rozrywkowej „Gang Show”. Wraz z nią występował w Indiach, Birmie i na Cejlonie, dostarczając rozrywki żołnierzom. Ta wojskowa przygoda była kolejnym etapem jego rozwoju artystycznego.

Kreatywne sposoby zdobywania ról

Na początku swojej kariery, zdesperowany brakiem zleceń, Peter Sellers posunął się do nietypowej sztuczki, aby zdobyć pracę. Zadzwonił do producenta BBC, udając głos wielkiej gwiazdy radia, Kennetha Horne’a. Wykorzystując swój talent do naśladowania, zarekomendował samego siebie, co pokazuje jego determinację i kreatywność.

Warto wiedzieć: Peter Sellers, urodzony jako Richard Henry Sellers, przez całe życie zmagał się z problemami tożsamości, często twierdząc, że „nie ma żadnego prawdziwego Petera Sellersa”, co stanowi klucz do zrozumienia jego wewnętrznych zmagań.

Podsumowanie

Peter Sellers to postać, która na zawsze pozostanie w pamięci widzów jako mistrz komedii i aktor o niezwykłej wrażliwości. Jego kariera, naznaczona ikonicznymi rolami, takimi jak inspektor Clouseau czy Chance w „Wystarczy być”, stanowi świadectwo jego wszechstronności i błyskotliwego talentu. Mimo licznych sukcesów, jego życie było naznaczone głębokimi problemami osobistymi i zdrowotnymi, co czyni jego biografię jeszcze bardziej fascynującą i ludzką. Sellers pozostawił po sobie dziedzictwo, które wciąż bawi, wzrusza i inspiruje kolejne pokolenia miłośników kina.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Peter_Sellers