Peter Henry Fonda, urodzony 23 lutego 1940 roku w Nowym Jorku, był wybitnym amerykańskim aktorem, reżyserem i scenarzystą, którego wpływ na kino rozciągał się przez ponad sześć dekad. Jako syn Henry’ego Fondy i brat Jane Fondy, stał się ikoną kontrkultury, szczególnie dzięki roli w kultowym filmie „Easy Rider” z 1969 roku. Zmarł 16 sierpnia 2019 roku w Los Angeles w wieku 79 lat, pozostawiając po sobie bogate i trwałe dziedzictwo w historii amerykańskiego kina.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na sierpień 2019 roku miał 79 lat.
- Żona/Mąż: Był żonaty trzykrotnie (Susan Jane Brewer, Portia Rebecca Ellen Stafford, Margaret DeLyle DeVille).
- Dzieci: Miał dwoje dzieci: Bridget Fondę i Justina Fondę.
- Zawód: Aktor, reżyser, scenarzysta.
- Główne osiągnięcie: Rola i współtworzenie scenariusza do filmu „Easy Rider”, nominacja do Oscara za scenariusz i rolę w „Ulee’s Gold”.
Kim był Peter Fonda? Podstawowe informacje biograficzne
Peter Henry Fonda, urodzony 23 lutego 1940 roku w Nowym Jorku, był wszechstronnym amerykańskim filmowcem. Jego kariera, trwająca od 1957 roku aż do jego śmierci 16 sierpnia 2019 roku w Los Angeles, obejmowała role aktorskie, reżyserię i pisanie scenariuszy. Zmarł w wieku 79 lat z powodu niewydolności oddechowej spowodowanej rakiem płuc, pozostawiając po sobie znaczący ślad w historii kina.
Rodzina i życie prywatne Petera Fondy
Słynna dynastia aktorska
Peter Fonda pochodził z legendarnej rodziny amerykańskiego kina. Był synem cenionego aktora Henry’ego Fondy oraz Frances Ford Seymour, postaci znanej ze świata towarzyskiego. Jego młodsza siostra, Jane Fonda, jest laureatką dwóch Oscarów i wpływową aktywistką. Córka Petera, Bridget Fonda, również zdobyła uznanie jako aktorka. Ta silna więź z kinową tradycją niewątpliwie kształtowała jego artystyczną drogę.
Tragedia z dzieciństwa
Dzieciństwo Petera Fondy naznaczone było głęboką traumą. W wieku zaledwie 10 lat jego matka, Frances Ford Seymour, popełniła samobójstwo. Przez pięć lat Peter i jego rodzeństwo nie znali prawdy o śmierci matki, która była ukrywana. Dopiero jako piętnastolatek dowiedział się o tragicznych okolicznościach i miejscu jej odejścia. To bolesne doświadczenie z pewnością miało wpływ na jego wrażliwość i późniejsze kreacje aktorskie.
Małżeństwa i dzieci
Peter Fonda był żonaty trzykrotnie. Jego pierwszym małżeństwem, zawartym w 1961 roku z Susan Jane Brewer, doczekał się dwójki dzieci: córki Bridget Fondy, która poszła w ślady ojca i została aktorką, oraz syna Justina. Po 13 latach, w 1974 roku, związek ten zakończył się rozwodem. Kolejnymi żonami były Portia Rebecca Ellen Stafford oraz Margaret DeLyle DeVille.
Kariera zawodowa Petera Fondy
Debiut sceniczny i nagrody teatralne
Kariera Petera Fondy rozpoczęła się na deskach teatru. W 1961 roku zadebiutował na Broadwayu w sztuce „Blood, Sweat and Stanley Poole”, za którą otrzymał prestiżowe wyróżnienia: New York Drama Critics’ Circle Award i Theatre World Award. Te nagrody stanowiły znakomity początek jego artystycznej drogi, potwierdzając jego talent aktorski.
Początki w filmie i telewizji
Na dużym ekranie Peter Fonda zadebiutował w 1963 roku rolą w filmie „Tammy and the Doctor”, grając u boku Sandry Dee. W tym samym roku wystąpił również w filmie wojennym „The Victors”, za który został uhonorowany Złotym Globem dla najbardziej obiecującego debiutanta. Te wczesne sukcesy otworzyły mu drzwi do dalszej kariery w Hollywood.
Ikona kontrkultury i „Easy Rider”
Przełomowym momentem w karierze Petera Fondy była rola Wyatta w kultowym filmie „Easy Rider” z 1969 roku. Fonda nie tylko zagrał w nim główną rolę, ale także współtworzył scenariusz i wyprodukował tę produkcję. Film, zrealizowany przy niewielkim budżecie, okazał się gigantycznym sukcesem komercyjnym i stał się symbolem kontrkultury lat 60. Za scenariusz do „Easy Rider” otrzymał nominację do Oscara, umacniając swoją pozycję jako wyraziciela ducha epoki.
Film „Easy Rider” zrealizowany za około 360 000 dolarów, zarobił ponad 40 milionów i przyniósł mu nominację do Oscara za scenariusz.
Współpraca z Rogerem Cormanem
W połowie lat 60. Peter Fonda, postrzegany jako outsider i buntownik, zaczął realizować projekty niezależne, często klasyfikowane jako filmy klasy B. Jego współpraca z legendarnym reżyserem Rogerem Cormanem zaowocowała takimi tytułami jak „The Wild Angels” (1966), gdzie wcielił się w lidera gangu motocyklowego, oraz „The Trip” (1967), film eksplorujący doświadczenia z LSD, ze scenariuszem Jacka Nicholsona. Te role umocniły jego wizerunek jako symbolu wolności i nonkonformizmu.
Debiut reżyserski
W 1971 roku Peter Fonda zadebiutował jako reżyser, tworząc rewizjonistyczny western „The Hired Hand”. W tym samym filmie zagrał główną rolę. Choć początkowo obraz nie zdobył szerokiego uznania komercyjnego, z czasem został doceniony i w 2001 roku uznano go za dzieło kultowe. To pokazuje jego wszechstronność i odwagę w podejmowaniu artystycznych wyzwań.
Gwiazda kina akcji lat 70.
Po sukcesach związanych z motocyklowymi filmami, Peter Fonda umocnił swoją pozycję jako gwiazda kina akcji w latach 70. Wystąpił w wielu popularnych produkcjach, takich jak „Dirty Mary, Crazy Larry” (1974), „Race with the Devil” (1975) czy „Futureworld” (1976). Jego charyzma i umiejętności aktorskie sprawiły, że był jednym z najbardziej rozpoznawalnych aktorów tamtej dekady.
Wielki powrót w „Ulee’s Gold”
W 1997 roku Peter Fonda przeżył znaczący renesans swojej kariery dzięki roli milczącego pszczelarza w filmie „Ulee’s Gold”. Ta kreacja aktorska przyniosła mu drugą nominację do Oscara, tym razem w kategorii najlepszego aktora, a także statuetkę Złotego Globu. Rola ta dowiodła jego niezmiennego talentu i zdolności do poruszania widzów głębokimi, subtelnie granymi postaciami.
Nagrody i osiągnięcia Petera Fondy
Nominacje do Oscara
Peter Fonda dwukrotnie był nominowany do Nagrody Akademii. Pierwsza nominacja przyszła w 1970 roku za scenariusz oryginalny do kultowego filmu „Easy Rider”. Druga nominacja miała miejsce w 1998 roku, za wybitną rolę męską w filmie „Ulee’s Gold”. Obie nominacje podkreślają jego znaczący wkład w przemysł filmowy.
Złote Globy
Aktor zdobył dwa prestiżowe Złote Globy za swoje dokonania aktorskie. Pierwszy odebrał w 1998 roku za rolę w „Ulee’s Gold”, gdzie został wyróżniony jako Najlepszy aktor w dramacie. Drugi Złoty Glob otrzymał w 2000 roku za rolę drugoplanową w filmie telewizyjnym „The Passion of Ayn Rand”, co świadczy o jego wszechstronności.
Gwiazda na Hollywood Walk of Fame
W 2003 roku Peter Fonda został uhonorowany własną gwiazdą na słynnej Alei Gwiazd w Hollywood, znajdującej się pod adresem 7018 Hollywood Blvd. To symboliczne wyróżnienie potwierdza jego trwałe miejsce w historii amerykańskiego kina i uznanie jego wkładu w kulturę masową.
Kluczowe filmy i projekty Petera Fondy
- „Tammy and the Doctor” (1963)
- „The Victors” (1963)
- „The Wild Angels” (1966)
- „The Trip” (1967)
- „Easy Rider” (1969)
- „The Hired Hand” (1971)
- „Dirty Mary, Crazy Larry” (1974)
- „Race with the Devil” (1975)
- „Futureworld” (1976)
- „Wanda Nevada” (1979)
- „Ulee’s Gold” (1997)
- „The Passion of Ayn Rand” (2000)
Zdrowie i wypadki w życiu Petera Fondy
Groźny wypadek z bronią
Jednym z najbardziej dramatycznych wydarzeń w życiu Petera Fondy był wypadek z bronią, który miał miejsce miesiąc przed jego jedenastymi urodzinami. Przypadkowo postrzelił się w brzuch, ocierając się o śmierć. Rekonwalescencja trwała kilka miesięcy i odbywała się w stacji górskiej Nainital w północnych Indiach. To bliskie spotkanie ze śmiercią z pewnością wpłynęło na jego późniejsze postrzeganie świata.
Wpływ wypadku na kulturę
Ten niemal śmiertelny wypadek z bronią wywarł znaczący wpływ na kulturę. Wspomnienie tego zdarzenia, wyrażone przez Fondę słowami „Wiem, jak to jest być martwym”, podczas sesji z LSD z Johnem Lennonem i George’em Harrisonem, zainspirowało Beatlesów do napisania piosenki „She Said She Said” z ich albumu „Revolver”. To przykład, jak osobiste doświadczenia mogą przekładać się na dzieła sztuki o zasięgu globalnym.
Kontrowersje i poglądy Petera Fondy
Problemy z prawem
Peter Fonda w swojej karierze miał również do czynienia z problemami z prawem. W sierpniu 1966 roku został oskarżony o posiadanie marihuany, jednak w grudniu tego samego roku został uniewinniony. W listopadzie 1966 roku aresztowano go podczas zamieszek na Sunset Strip. Te incydenty wpisywały się w jego wizerunek buntownika i symbolu kontrkultury.
Wizerunek „dropouta”
W połowie lat 60. Peter Fonda zyskał w Hollywood opinię nonkonformisty. Regularne zażywanie LSD i zapuszczenie długich włosów sprawiły, że tradycyjne wytwórnie filmowe zaczęły go unikać. Był postrzegany jako postać zbyt radykalna dla głównego nurtu, co jednak pozwoliło mu na realizację bardziej awangardowych i niezależnych projektów, umacniając jego status jako symbolu wolności i indywidualizmu.
Kontrowersyjny film „Wanda Nevada”
W 1979 roku Peter Fonda wyreżyserował film „Wanda Nevada”. W tym obrazie, jako 39-latek, zagrał postać, która stała się obiektem uczuć 13-letniej wówczas Brooke Shields. Film ten wzbudził kontrowersje ze względu na nietypową relację między postaciami, co podkreśla odważne i czasem prowokacyjne podejście Fondy do tematów podejmowanych w jego twórczości.
Ciekawostki z życia Petera Fondy
Wspólny występ z ojcem
Film „Wanda Nevada” z 1979 roku jest unikatowy w historii kina z jeszcze jednego powodu – jest to jedyna produkcja, w której Peter Fonda wystąpił na ekranie u boku swojego ojca, Henry’ego Fondy. Henry Fonda zagrał w tym filmie epizodyczną rolę, co stanowiło wyjątkowe spotkanie dwóch pokoleń tej legendarnej rodziny aktorskiej.
Autobiografia
W 1998 roku Peter Fonda podzielił się swoimi wspomnieniami i przemyśleniami, publikując książkę autobiograficzną zatytułowaną „Don’t Tell Dad”. W tej szczerej publikacji opisał swoje skomplikowane relacje rodzinne oraz burzliwą karierę, dając czytelnikom wgląd w swoje życie i doświadczenia.
Dubbing i gry wideo
Talent Petera Fondy znalazł zastosowanie również w świecie gier wideo. Jego charakterystyczny głos można usłyszeć w popularnej grze „Grand Theft Auto: San Andreas” z 2004 roku. Wcielił się tam w postać „The Truth”, starego hipisa i teoretyka spiskowego, dodając postaci niezwykłego autentyzmu.
Muzyka
Peter Fonda miał również epizody związane z muzyką. W 1967 roku nagrał singiel „November Night”, którego autorem był Gram Parsons. Utwór został wydany przez wytwórnię Chisa, a jego producentem był Hugh Masekela. Choć nie był to jego główny kierunek artystyczny, pokazuje to jego wszechstronność i otwartość na różne formy ekspresji.
Tabela nagród i wyróżnień Petera Fondy
| Nagroda/Wyróżnienie | Kategoria | Rok | Film/Produkcja |
|---|---|---|---|
| New York Drama Critics’ Circle Award | Najlepszy debiutant | 1961 | „Blood, Sweat and Stanley Poole” |
| Theatre World Award | Najlepszy debiutant | 1961 | „Blood, Sweat and Stanley Poole” |
| Złoty Glob | Najbardziej obiecujący debiutant | 1963 | „The Victors” |
| Oscar | Nominacja za scenariusz oryginalny | 1970 | „Easy Rider” |
| Oscar | Nominacja za najlepszą rolę męską | 1998 | „Ulee’s Gold” |
| Złoty Glob | Najlepszy aktor w dramacie | 1998 | „Ulee’s Gold” |
| Złoty Glob | Najlepsza rola drugoplanowa w filmie telewizyjnym | 2000 | „The Passion of Ayn Rand” |
| Hollywood Walk of Fame | Gwiazda | 2003 | (Indywidualne osiągnięcie) |
Peter Fonda pozostaje postacią kluczową w historii kina, symbolem buntu i wolności, którego twórczość nadal inspiruje i fascynuje kolejne pokolenia widzów i filmowców.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Na co zmarł Peter Fonda?
Peter Fonda zmarł z powodu niewydolności oddechowej spowodowanej rakiem płuc. Odszedł w wieku 79 lat.
Kim jest Peter Fonda?
Peter Fonda był amerykańskim aktorem filmowym i reżyserem, znanym przede wszystkim z roli w filmie „Easy Rider”. Był przedstawicielem kontrkultury lat 60. i 70.
Czyją córką jest Bridget Fonda?
Bridget Fonda jest córką Petera Fondy. Jest również wnuczką Henry’ego Fondy i siostrzenicą Jane Fondy.
Czy Peter Fonda był na czarnej liście?
Peter Fonda nie był na czarnej liście w Hollywood. Wręcz przeciwnie, jego kariera rozwijała się, a rolą w „Easy Rider” stał się ikoną swojego pokolenia.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Peter_Fonda
