Edson Arantes do Nascimento, powszechnie znany jako Pelé, urodził się 23 października 1940 roku w Três Corações w Brazylii. Na 10 maja 2024 roku ma 83 lata. Jest żonaty z Márcia Aoki. Pelé jest uznawany za jednego z najwybitniejszych piłkarzy w historii, trzykrotnego mistrza świata i pierwszą globalną ikonę sportu, która spopularyzowała określenie „O Jogo Bonito” (Piękna Gra).
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 83 lata (na 10 maja 2024 roku)
- Żona/Mąż: Márcia Aoki
- Dzieci: (brak informacji w tekście)
- Zawód: Piłkarz
- Główne osiągnięcie: Trzykrotny Mistrz Świata
Podstawowe informacje o Pelé
Prawdziwe nazwisko, data i miejsce urodzenia
Edson Arantes do Nascimento, którego świat zna pod pseudonimem Pelé, przyszedł na świat 23 października 1940 roku w Três Corações w stanie Minas Gerais w Brazylii. Swoje życie zakończył 29 grudnia 2022 roku w São Paulo, mając 82 lata. Jego odejście było ogromną stratą dla świata sportu, pozostawiając niezatarty ślad jako jeden z najwybitniejszych sportowców w historii. Urodzony w 1940 roku w Três Corações, na zawsze zapisał się w annałach piłki nożnej.
Pochodzenie imienia i pseudonimu
Imię „Edson” zostało nadane na cześć amerykańskiego wynalazcy Thomasa Edisona. Warto zaznaczyć, że pierwotnie rodzice chcieli usunąć literę „i”, aby imię brzmiało „Edson”, jednak z powodu błędu typograficznego w akcie urodzenia, w wielu dokumentach oficjalnych figurował jako „Edison”. Pseudonim „Pelé” zyskał w czasach szkolnych, choć w rodzinie nazywano go „Dico”. Geneza tego przydomka jest związana z błędnym wymawianiem przez młodego Edsona imienia bramkarza Vasco da Gama, Bilé, którego bardzo podziwiał. Sam zawodnik w swojej autobiografii przyznał, że początkowo nie rozumiał znaczenia słowa „Pelé”, ale później dowiedział się, że w języku hebrajskim oznacza ono „cud”.
Warunki fizyczne i pozycja na boisku
Pelé mierzył 1,73 metra wzrostu, co w połączeniu z jego wszechstronnością czyniło go niezwykle groźnym zawodnikiem. Występował głównie jako napastnik lub ofensywny pomocnik, doskonale odnajdując się w roli strzelca bramek i kreatora gry. Jego obunożność była jego ogromnym atutem, pozwalając na zaskoczenie przeciwnika w każdej chwili. W połączeniu z wyjątkową zdolnością przewidywania ruchów obrońców i mistrzowskim dryblingiem, był niemal niemożliwy do zatrzymania. Jego styl gry, który później wielu określi jako „Piękna Gra”, był efektem połączenia fizycznych predyspozycji z niezwykłym talentem i inteligencją boiskową.
Rodzina i życie prywatne
Rodzice i rodzeństwo
Edson Arantes do Nascimento był synem João Ramosa do Nascimento, znanego jako Dondinho, który sam był piłkarzem klubu Fluminense. Jego matką była Celeste Arantes, która dożyła sędziwego wieku, przeżywając swoich synów. Rodzice, João Ramos do Nascimento i Celeste Arantes, odegrali kluczową rolę w jego dzieciństwie i wychowaniu.
Kariera zawodowa
Początki w Santos FC
Kariera zawodowa rozpoczęła się w wieku zaledwie 15 lat, kiedy to utalentowany trener Waldemar de Brito dostrzegł w młodym chłopcu przyszłą gwiazdę. Przedstawił go dyrektorom Santos FC, zapowiadając, że młody Edson zostanie „najlepszym piłkarzem na świecie”. Debiut miał miejsce 7 września 1956 roku w meczu przeciwko Corinthians de Santo André, gdzie młody napastnik od razu pokazał swój talent, zdobywając bramkę w wygranym 7:1 spotkaniu. Ten debiut był zwiastunem niezwykłej kariery, która na zawsze zmieniła oblicze futbolu.
Status „Skarbu Narodowego” Brazylii
W 1961 roku, w obliczu ogromnego zainteresowania ze strony europejskich gigantów, takich jak Real Madryt czy Manchester United, brazylijski prezydent Jânio Quadros podjął bezprecedensową decyzję. Oficjalnie ogłosił go „narodowym skarbem”, co stanowiło prawną przeszkodę uniemożliwiającą jego transfer do zagranicznych klubów. Ten krok podkreślał ogromne znaczenie dla Brazylii i jego status jako symbolu narodowego, pozwalając kibicom w ojczyźnie cieszyć się grą swojego idola w szczytowym momencie jego kariery.
Sukcesy w Copa Libertadores
Pod wodzą tego wybitnego piłkarza, Santos FC dwukrotnie z rzędu triumfował w Copa Libertadores, najbardziej prestiżowych rozgrywkach klubowych w Ameryce Południowej. Miało to miejsce w latach 1962 i 1963. Szczególnie pamiętny był triumf w 1963 roku, kiedy to Santos stał się pierwszym brazylijskim klubem, który zdobył to trofeum na argentyńskiej ziemi, pokonując legendarną drużynę Boca Juniors na stadionie La Bombonera. Sukcesy te umocniły pozycję Santosu jako potęgi kontynentalnej i potwierdziły geniusz na arenie klubowej.
Kariera w USA
Po latach gry w Brazylii, w latach 1975–1977, przeniósł się do Stanów Zjednoczonych, gdzie występował w barwach New York Cosmos. Jego obecność w lidze przyczyniła się do ogromnego wzrostu popularności piłki nożnej w USA. W 64 meczach rozegranych dla tego klubu zdobył imponujące 37 bramek, udowadniając swój niezmienny talent. Kariera w New York Cosmos była ważnym rozdziałem, który pomógł rozwinąć soccer w Ameryce Północnej.
Trzykrotny Mistrz Świata
Jest jedynym piłkarzem w historii, który może poszczycić się trzema tytułami Mistrza Świata, zdobywając je w latach 1958, 1962 i 1970. Jego debiut na mistrzostwach świata w Szwecji w 1958 roku był spektakularny – w wieku zaledwie 17 lat został najmłodszym piłkarzem, który zdobył ten prestiżowy tytuł. Jego wpływ na reprezentację Brazylii był nieoceniony, a jego obecność na boisku gwarantowała nadzieję na zwycięstwo.
Osiągnięcia i nagrody
Rekordy strzeleckie
Według Księgi Rekordów Guinnessa, zdobył oszałamiającą liczbę 1279 goli w 1363 meczach, wliczając w to spotkania towarzyskie. Przez ponad pół wieku dzierżył rekord najskuteczniejszego strzelca reprezentacji Brazylii, mając na koncie 77 bramek. Te liczby świadczą o jego niezwykłej skuteczności i długowieczności na najwyższym poziomie.
Warto wiedzieć: Przez ponad 50 lat był najskuteczniejszym strzelcem reprezentacji Brazylii z 77 bramkami na koncie.
Tytuły Sportowca Stulecia
Uznanie dla dokonań wykraczało poza świat piłki nożnej. W 1999 roku Międzynarodowy Komitet Olimpijski uhonorował go tytułem Sportowca Stulecia. Magazyn „Time” umieścił go na prestiżowej liście 100 najważniejszych osób XX wieku. W 2000 roku Międzynarodowa Federacja Historii i Statystyki Futbolu (IFFHS) wybrała go Piłkarzem Stulecia, a FIFA przyznała mu ten tytuł ex aequo z Diego Maradoną. Te liczne wyróżnienia potwierdzają jego status jako globalnej ikony sportu.
| Rok | Wyróżnienie | Przyznający |
|---|---|---|
| 1999 | Sportowiec Stulecia | Międzynarodowy Komitet Olimpijski |
| XX wiek | Jedna ze 100 najważniejszych osób | Magazyn „Time” |
| 2000 | Piłkarz Stulecia | IFFHS |
| 2000 | Piłkarz Stulecia (dzielony) | FIFA |
Wyjątkowe bramki – Gol de Placa
Jedną z najbardziej ikonicznych bramek w karierze był tzw. „Gol de Placa”, zdobyty w marcu 1961 roku na stadionie Maracanã przeciwko Fluminense. Bramka ta była tak spektakularna, że upamiętniono ją specjalną tablicą. Przebiegł wtedy niemal całe boisko, mijając kolejnych rywali, zanim oddał precyzyjny strzał. Choć zdobył ponad tysiąc goli, za swój najpiękniejszy uważał trafienie z meczu przeciwko Clube Atlético Juventus z 2 sierpnia 1959 roku. Ponieważ nie zachowało się żadne nagranie z tego widowiskowego gola, zlecił wykonanie animacji komputerowej, aby pokazać fanom, jak przebiegała ta spektakularna akcja.
Warto wiedzieć: Choć zdobył ponad tysiąc goli, za swój najpiękniejszy uważał trafienie z meczu przeciwko Clube Atlético Juventus z 2 sierpnia 1959 roku, do którego zlecił wykonanie animacji komputerowej.
Styl gry i wpływ na sport
Popularyzacja określenia „O Jogo Bonito”
Jest powszechnie uznawany za tego, który spopularyzował określenie „O Jogo Bonito”, czyli „Piękna Gra”, w odniesieniu do piłki nożnej. Jego widowiskowy styl gry, pełen finezji, techniki i spektakularnych bramek, uczynił z niego pierwszą czarnoskórą globalną ikonę sportu. Jego gra była synonimem radości, piękna i pasji, inspirując miliony kibiców na całym świecie. Jego wpływ na postrzeganie futbolu jako formy sztuki jest nie do przecenienia.
Wpływ futsalu na rozwój umiejętności
Przypisywał swoje szybkie myślenie na boisku i pewność siebie doświadczeniu zdobytemu w futsalu (halowej piłce nożnej), w który grał jako nastolatek w Bauru. Twierdził, że gra na małej przestrzeni z dorosłymi zawodnikami zmusiła go do szybszego podejmowania decyzji i doskonalenia techniki w ograniczonych warunkach. Ta wczesna styczność z futsalem stanowiła ważny element jego rozwoju piłkarskiego, kształtując jego unikalny styl gry. Futsal odegrał znaczącą rolę w rozwoju jego umiejętności.
Działalność poza boiskiem
Minister Sportu w Brazylii
Po zakończeniu kariery sportowej, aktywnie angażował się w życie publiczne. W latach 1995–1998 pełnił funkcję pierwszego w historii Brazylii nadzwyczajnego Ministra Sportu w rządzie prezydenta Fernando Henrique Cardoso. W tym czasie forsował reformy mające na celu uzdrowienie brazylijskiej piłki nożnej, w tym tzw. „Prawo Pelégo”. Jego zaangażowanie polityczne podkreślało jego troskę o rozwój sportu w swoim kraju.
Ambasador piłki nożnej i ikona globalna
Po zakończeniu kariery piłkarskiej w 1977 roku, stał się światowym ambasadorem piłki nożnej. Angażował się w liczne przedsięwzięcia komercyjne, promocyjne i nawet aktorskie, utrzymując swoją pozycję jako jedna z najbardziej rozpoznawalnych postaci na świecie. Jego działalność poza boiskiem przyczyniła się do dalszego promowania sportu i budowania pozytywnego wizerunku Brazylii. Jako ambasador, inspirował kolejne pokolenia i promował piłkę nożną na całym świecie.
Ciekawostki z życia
„Pakt Pelégo” z Pumą
Podczas Mistrzostw Świata w 1970 roku miało miejsce wydarzenie znane jako „Pakt Pelégo”, które było elementem zaciekłej rywalizacji między firmami Adidas i Puma. Tuż przed rozpoczęciem finałowego meczu poprosił sędziego o chwilę przerwy na zawiązanie sznurowadeł swoich butów marki Puma. Ten celowy zabieg pozwolił kamerom telewizyjnym na zbliżenie na obuwie, stanowiąc genialny ruch marketingowy i przykład jego wpływu nawet poza boiskiem.
Najważniejszy gol w karierze
Choć zdobył ponad tysiąc goli w swojej karierze, za swój najpiękniejszy i najważniejszy uważał trafienie z meczu przeciwko Clube Atlético Juventus z 2 sierpnia 1959 roku. Ponieważ nie zachowało się żadne nagranie z tego widowiskowego gola, zlecił wykonanie animacji komputerowej, aby pokazać fanom, jak przebiegała ta spektakularna akcja. To pokazuje jego przywiązanie do piękna gry i chęć dzielenia się nią z innymi, nawet po latach.
| Rok | Wydarzenie |
|---|---|
| 1956 | Debiut w Santos FC. |
| 1958 | Zdobycie pierwszego Mistrzostwa Świata (w wieku 17 lat). |
| 1961 | Ogłoszenie „narodowym skarbem” Brazylii. |
| 1962 | Triumf w Copa Libertadores z Santosem. |
| 1963 | Drugi z rzędu triumf w Copa Libertadores. |
| 1970 | Zdobycie trzeciego Mistrzostwa Świata. |
| 1975–1977 | Gra w New York Cosmos. |
Pelé, którego prawdziwe nazwisko brzmiało Edson Arantes do Nascimento, na zawsze zapisał się w historii futbolu jako jeden z największych graczy wszech czasów. Jego niezwykłe osiągnięcia, w tym trzykrotne zdobycie Mistrzostwa Świata, oraz wpływ na popularyzację „Pięknej Gry” sprawiły, że stał się globalną ikoną sportu. Jego życie, od skromnych początków po status „narodowego skarbu” Brazylii, stanowi inspirującą opowieść o pasji, talentcie i niezachwianym wpływie na światową kulturę sportową.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
W jaki sposób zginął Pele?
Pele zmarł z powodu niewydolności wielonarządowej spowodowanej postępem raka jelita grubego. Jego stan zdrowia pogarszał się przez ostatnie lata życia, a ostatnie miesiące spędził w szpitalu.
Czy Pele strzelił 1000 bramek?
Tak, Pele oficjalnie przekroczył liczbę 1000 strzelonych bramek w swojej karierze. Ten kamień milowy został osiągnięty w 1969 roku w meczu Santosu.
Ile goli strzelił Pele w swojej karierze?
W oficjalnych meczach Pele strzelił 767 bramek, jednak po uwzględnieniu meczów towarzyskich i nieoficjalnych, jego dorobek bramkowy wynosi ponad 1200 goli. Oficjalne statystyki są jednak powszechnie uznawane za miarodajne.
Jakie były ostatnie słowa Pele?
Według doniesień medialnych, ostatnie słowa Pelego brzmiały „Kocham was wszystkich”. Wyraził tym samym wdzięczność i miłość do swoich bliskich oraz fanów.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Pel%C3%A9
