Marc Chagall, urodzony 6 lipca 1887 roku, to postać, której twórczość wywarła niezatarty wpływ na sztukę XX wieku. Jego życie, naznaczone wędrówką między różnymi kulturami i tożsamościami, zaowocowało unikalnym stylem malarskim, będącym syntezą bogactwa żydowskiego folkloru i innowacyjnych nurtów artystycznych. Na [kwiecień 2024] roku artysta miałby 136 lat. Zmarł w wieku 97 lat, pozostawiając po sobie bogate dziedzictwo, obejmujące nie tylko malarstwo, ale także monumentalne realizacje witrażowe. W jego życiu i twórczości kluczową rolę odegrała pierwsza żona, Bella Rosenfeld, która była jego nieustającą muzą.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na [kwiecień 2024] roku miałby 136 lat.
- Żona/Mąż: Bella Rosenfeld (pierwsza żona), Valentina (Vava) Brodsky (druga żona).
- Dzieci: Ida Chagall.
- Zawód: Malarz, grafik, rzeźbiarz, twórca witraży.
- Główne osiągnięcie: Stworzenie unikalnego stylu łączącego żydowski folklor z europejskim modernizmem, a także monumentalne realizacje witrażowe.
Podstawowe informacje o Marcu Chagallu
Prawdziwe nazwisko artysty brzmiało Moishe Shagal, będące wariantem nazwiska Segal, charakterystycznego dla społeczności lewickich. Dopiero po przeprowadzce do Francji przyjął bardziej rozpoznawalną formę – Marc Chagall. Urodził się 6 lipca 1887 roku w Lioznej, niedaleko Witebska, lub w samym Witebsku, na terenie ówczesnego Imperium Rosyjskiego, dzisiejszej Białorusi. Swoje długie życie zakończył 28 marca 1985 roku w Saint-Paul-de-Vence we Francji, mając 97 lat. Marc Chagall został zapamiętany jako ostatni ocalały z pierwszej generacji europejskich modernistów, artysta, który przez całe życie balansował między różnymi tożsamościami, określając siebie w różnych okresach jako artystę rosyjskiego, francuskiego lub żydowskiego.
Rodzina i życie prywatne Marca Chagalla
Marc Chagall był najstarszym z dziewięciorga dzieci Khatskla (Zachara) Shagala i Feige-Ite. Dorastał w domu, gdzie koncepcja bycia artystą była całkowicie obca jego najbliższym. Jego ojciec pracował u kupca śledzi, wykonując morderczą fizyczną pracę przy przenoszeniu ciężkich beczek, którą Chagall opisywał jako „pracę galernika”. Kluczową rolę w jego edukacji odegrała matka, która przekupiła dyrektora regularnego gimnazjum kwotą 50 rubli, aby przyjął jej syna, mimo obowiązujących kwot dla Żydów. W 1915 roku Marc Chagall poślubił Bellę Rosenfeld, którą poznał w Witebsku i którą opisywał jako swoją bratnią duszę. **Bella była jego muzą aż do swojej śmierci w 1944 roku i zainspirowała wiele jego dzieł.** W późniejszym okresie życia, w 1952 roku, Chagall ożenił się z Valentiną (Vavą) Brodsky, która towarzyszyła mu do końca.
Kariera artystyczna i edukacja Marca Chagalla
Początki edukacji i bariery systemowe
Ze względu na swoje żydowskie pochodzenie, Marc Chagall początkowo mógł uczęszczać jedynie do żydowskiej szkoły religijnej. Dopiero determinacja jego matki pozwoliła mu na naukę w regularnym liceum. W 1906 roku rozpoczął naukę w studiu Yehudy Pena w Witebsku, który uczył go za darmo ze względu na brak środków finansowych młodego artysty. **W tym samym roku przeniósł się do Petersburga, używając tymczasowego paszportu pożyczonego od przyjaciela, gdyż Żydzi mieli ograniczony dostęp do miasta.**
Studia w Petersburgu i Paryżu
W latach 1908–1910 Marc Chagall był uczniem Léona Baksta w Szkole Rysunku i Malarstwa Zvantsevej, gdzie zetknął się z nowoczesnym projektowaniem scenografii. **W 1910 roku wyjechał do Paryża, zamieszkał w kolonii artystycznej La Ruche i postawił na emocjonalny kolor i folklor.** W Paryżu jego styl zyskał uznanie nie tyle malarzy, co poetów, takich jak Blaise Cendrars i Guillaume Apollinaire. Po powrocie do kraju i wybuchu rewolucji bolszewickiej, Marc Chagall stał się jednym z czołowych artystów awangardowych. **Założył Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Witebsku oraz Ludową Szkołę Artystyczną.**
Ucieczka do USA i późniejsze lata
Podczas II wojny światowej, w 1941 roku, Marc Chagall musiał uciekać z okupowanej Francji przed nazistami. **Przeniósł się do Nowego Jorku, gdzie spędził siedem lat.** Po powrocie do Europy kontynuował swoją twórczość, tworząc dzieła, które umocniły jego pozycję jako jednego z najważniejszych artystów XX wieku.
Style, techniki i najważniejsze dzieła Marca Chagalla
Unikalny styl i inspiracje
Marc Chagall wypracował unikalny styl, często określany jako „marzenie senne”. Choć syntetyzował elementy kubizmu, symbolizmu i fowizmu, jego prace zawsze pozostawały głęboko zakorzenione w żydowskim folklorze i wspomnieniach z Witebska. Pablo Picasso mawiał o nim, że po śmierci Matisse’a, Chagall będzie jedynym malarzem, który naprawdę rozumie, czym jest kolor. **Jego malarstwo, pełne latających postaci i symbolicznych obrazów, odzwierciedlało jego bogate życie wewnętrzne i doświadczenia.**
Warto wiedzieć: Obraz Marca Chagalla „Skrzypek” z 1912 roku stał się bezpośrednią inspiracją dla tytułu słynnego musicalu „Skrzypek na dachu”.
Witraże jako monumentalne osiągnięcie
Artysta stał się światowej sławy twórcą witraży, które ozdobiły wiele prestiżowych miejsc. **Do jego najsłynniejszych realizacji należą „Okna Jerozolimskie” w Izraelu, stworzone w 1962 roku.** Projektował również witraże dla katedr w Reims i Metzu. W 1964 roku stworzył okna dla siedziby ONZ w Nowym Jorku pod tytułem „Pokój”. Chagall zajmował się także pracami scenicznymi i kostiumami, tworząc m.in. scenografię do baletu „Aleko” w 1942 roku. **W 1963 roku na zlecenie André Malraux, Chagall namalował monumentalny plafon w Palais Garnier (Opera Paryska).**
Kontrowersje i trudne doświadczenia Marca Chagalla
Doświadczenie pogromów
W dzieciństwie Marc Chagall był świadkiem pogromów. Wspominał moment, gdy musiał zaprzeczyć swojemu żydowstwu przed napastnikami, aby uniknąć śmierci. **W latach 30. XX wieku naziści uznali twórczość Chagalla za „sztukę zdegenerowaną”.** Jego prace były usuwane z niemieckich muzeów, a niektóre z nich spalono, co zmusiło artystę do ucieczki z kontynentu. Artykuł wspomina również o przypadkach grabieży dzieł Chagalla przez nazistów, co skutkowało późniejszymi procesami o restytucję skradzionych obrazów.
Ciekawostki z życia Marca Chagalla
Marc Chagall był aktywnym członkiem nieregularnej loży wolnomularskiej Wielki Orient Ludów Rosji. Miasto jego dzieciństwa, Witebsk, było nazywane przez malarza Ilję Repina „Rosyjskim Toledo”, co na zawsze ukształtowało wyobraźnię wizualną Chagalla. **Dom w Witebsku, w którym dorastał artysta, przetrwał zniszczenia wojenne i obecnie mieści się w nim Muzeum Marca Chagalla.**
Chronologia życia i kariery Marca Chagalla
- 1887: Narodziny Moishe Shagala (później Marca Chagalla) w Lioznej lub Witebsku.
- 1906: Rozpoczęcie nauki w studiu Yehudy Pena w Witebsku.
- 1906: Przeprowadzka do Petersburga i rozpoczęcie studiów.
- 1908–1910: Uczeń Léona Baksta w Szkole Rysunku i Malarstwa Zvantsevej.
- 1910–1914: Pierwszy okres pobytu w Paryżu, zamieszkanie w kolonii artystycznej La Ruche.
- 1912: Stworzenie obrazu „Skrzypek”, który później zainspirował musical „Skrzypek na dachu”.
- 1915: Małżeństwo z Bellą Rosenfeld.
- 1941: Ucieczka z okupowanej Francji do Nowego Jorku.
- 1944: Śmierć Belli Rosenfeld.
- 1952: Drugie małżeństwo z Valentiną (Vavą) Brodsky.
- 1962: Stworzenie „Okien Jerozolimskich” w Izraelu.
- 1963: Namalowanie plafonu w Palais Garnier (Opera Paryska).
- 1964: Stworzenie okien dla siedziby ONZ w Nowym Jorku pod tytułem „Pokój”.
- 1985: Śmierć w Saint-Paul-de-Vence we Francji.
Kluczowe dzieła i realizacje Marca Chagalla
- „Skrzypek” (1912)
- „Okna Jerozolimskie” (1962)
- Witraże dla katedr w Reims i Metzu
- Okna dla siedziby ONZ w Nowym Jorku („Pokój”, 1964)
- Scenografia i kostiumy do baletu „Aleko” (1942)
- Plafon w Palais Garnier (Opera Paryska, 1963)
Ważne miejsca związane z Marce Chagallem
- Witebsk (Białoruś): Miejsce urodzenia, dzieciństwa i wczesnej edukacji artystycznej.
- Petersburg (Rosja): Miejsce studiów artystycznych.
- Paryż (Francja): Okres intensywnego rozwoju artystycznego, uznanie poetów.
- Nowy Jork (USA): Okres emigracji podczas II wojny światowej.
- Saint-Paul-de-Vence (Francja): Miejsce śmierci artysty.
Marc Chagall, malarz o niezwykłej wizji, pozostawił po sobie dziedzictwo łączące żydowskie korzenie z europejskim modernizmem, a jego dzieła, od płócien po monumentalne witraże, do dziś zachwycają unikalnym stylem i głęboką symboliką. Kluczową inspiracją i wsparciem w jego artystycznej podróży była pierwsza żona, Bella Rosenfeld, która stała się jego duchową muzą i nieodłączną częścią jego twórczości.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Jakie są najważniejsze dzieła Marcu Chagalla?
Do najważniejszych dzieł Marcu Chagalla zalicza się „Ja i moja wioska”, „Urodziny”, „Nad miastem” oraz „Biblia”. Jego twórczość charakteryzuje się połączeniem elementów surrealizmu, symbolizmu i folkloru żydowskiego.
Jakiej narodowości był Marc Chagall?
Marc Chagall był pochodzenia rosyjsko-żydowskiego. Urodził się w Witebsku, na terenie dzisiejszej Białorusi, która wówczas należała do Imperium Rosyjskiego.
Gdzie są obrazy Chagalla?
Obrazy Chagalla znajdują się w wielu prestiżowych muzeach na całym świecie, takich jak Muzeum Narodowe im. Marcu Chagalla w Nicei, MoMA w Nowym Jorku, Muzeum Narodowe w Warszawie czy Tate Modern w Londynie. Jego prace można również podziwiać w galeriach sztuki i kolekcjach prywatnych.
W jakim stylu malował Chagall?
Styl Marcu Chagalla jest trudny do jednoznacznego sklasyfikowania, często określa się go jako unikalną mieszankę stylów. Wykorzystywał elementy kubizmu, surrealizmu i fowizmu, tworząc własny, bardzo osobisty język wizualny charakteryzujący się poetyckością i fantastycznymi motywami.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Marc_Chagall
