Joan Baez, urodzona 9 stycznia 1941 roku na Staten Island w Nowym Jorku, to ikona muzyki folkowej i niestrudzona działaczka na rzecz sprawiedliwości społecznej, która przez dekady swojej kariery stała się głosem pokolenia. Mając 83 lata (stan na marzec 2024), artystka o meksykańsko-szkocko-angielskich korzeniach, znana z przejmującego głosu i niezachwianego zaangażowania w walkę o prawa obywatelskie i pokój, na początku swojej drogi scenicznej zyskała przydomek „bosa Madonna”. Jest matką syna Gabriela, owocu jej małżeństwa z aktywistą Davidem Harrisem. Jej życie i twórczość są nierozerwalnie związane z najważniejszymi ruchami społecznymi XX wieku, od Marszu na Waszyngton po protesty antywojenne i walkę o prawa człowieka.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 83 lata (stan na marzec 2024)
- Żona/Mąż: David Harris (były mąż)
- Dzieci: Gabriel Harris
- Zawód: Pieśniarka folkowa, aktywistka społeczna
- Główne osiągnięcie: Ikona ruchu na rzecz praw obywatelskich i pokoju, wprowadzona do Rock and Roll Hall of Fame
Podstawowe informacje o Joan Baez
Joan Chandos Baez przyszła na świat 9 stycznia 1941 roku w Nowym Jorku. Jest jedną z najważniejszych postaci amerykańskiej muzyki folkowej oraz aktywizmu społecznego. Artystka posiada korzenie meksykańskie po stronie ojca oraz szkockie i angielskie po stronie matki. To wielokulturowe dziedzictwo, w połączeniu z doświadczeniami dyskryminacji rasowej w młodości, znacząco wpłynęło na jej późniejszą wrażliwość i zaangażowanie w kwestie sprawiedliwości społecznej.
Joan Baez ukończyła Palo Alto High School w 1958 roku. Już w szkole przejawiała tendencje do obywatelskiego nieposłuszeństwa, co udowodniła odmawiając opuszczenia klasy podczas próbnego alarmu przeciwlotniczego. Obecnie artystka rezyduje w Woodside w Kalifornii. Przez lata mieszkała tam ze swoją matką i posiada charakterystyczny domek na drzewie, który służy jej jako miejsce medytacji, twórczości i kontaktu z naturą.
Rodzina i życie prywatne Joan Baez
Życie osobiste Joan Baez było kształtowane przez silne więzi rodzinne i burzliwe związki. Jej ojciec, Albert Baez (1912–2007), urodzony w Meksyku, był wybitnym fizykiem, współwynalazcą mikroskopu rentgenowskiego. Pracował dla UNESCO, co wiązało się z częstymi przeprowadzkami rodziny do różnych zakątków świata, w tym do Anglii, Francji, Iraku i Kanady. Matka artystki, Joan Chandos Baez (z domu Bridge), była córką angielskiego księdza anglikańskiego. Dożyła imponującego wieku 100 lat, zmarła w 2013 roku.
Joan była środkową z trzech sióstr. Starsza Pauline (zmarła w 2016 roku) i młodsza Mimi (zmarła w 2001 roku) również były utalentowanymi muzykami i aktywistkami. Relacja Joan z Mimi była szczególnie bliska, przez większość życia tworzyły one harmonijny duet. W 1968 roku Joan Baez poślubiła aktywistę Davida Harrisa. Owocem tego związku jest syn Gabriel. Małżeństwo zakończyło się rozwodem w 1973 roku, krótko po tym, jak Harris opuścił więzienie, gdzie trafił za odmowę służby wojskowej. W latach 80. artystka była związana z twórcą Apple, Steve’em Jobsem. W jego biografii wspomniano, że Jobs rozważał małżeństwo z Baez, pomimo czternastoletniej różnicy wieku na jej korzyść.
Kariera muzyczna Joan Baez
Kariera Joan Baez nabrała tempa po jej pamiętnym występie na Newport Folk Festival w 1959 roku. Zachwyciła tam publiczność swoim krystalicznie czystym sopranem, zyskując przydomek „bosa Madonna”. Ten sukces doprowadził do podpisania kontraktu z Vanguard Records, wytwórnią, która stała się domem dla wielu jej wczesnych nagrań. Jej debiutanckie albumy odniosły spektakularny sukces – „Joan Baez” (1960), „Joan Baez, Vol. 2” (1961) oraz koncertowy „Joan Baez in Concert” uzyskały status złotej płyty. Było to bezprecedensowe osiągnięcie dla artystki folkowej w tamtym okresie.
Joan Baez odegrała kluczową rolę w promowaniu kariery Boba Dylana na początku lat 60. Zapraszała go na swoje koncerty i nagrywała jego utwory, gdy Dylan był jeszcze niemal nieznanym artystą. Do jej najbardziej znanych utworów należą między innymi autorski hit „Diamonds & Rust”, inspirowany jej relacją z Bobem Dylanem, a także interpretacje takich pieśni jak „The Night They Drove Old Dixie Down”, „We Shall Overcome” czy „There but for Fortune”. W sierpniu 1969 roku Joan była jedną z głównych gwiazd legendarnego festiwalu Woodstock. Podczas swojego występu, w którym wykonała 14 utworów, była w szóstym miesiącu ciąży.
Choć Joan Baez jest powszechnie kojarzona z muzyką folk, jej ponad 60-letnia kariera obfituje w eksperymenty gatunkowe. Artystka eksplorowała brzmienia folk-rocka, country i gospel. Jej wszechstronność potwierdziła także współpraca z Peterem Schickele nad projektami z zakresu muzyki klasycznej. W swojej twórczości często sięgała po utwory o społecznym i politycznym przesłaniu, stając się głosem pokolenia.
Najważniejsze albumy Joan Baez
- „Joan Baez” (1960)
- „Joan Baez, Vol. 2” (1961)
- „Joan Baez in Concert”
Aktywizm i zaangażowanie społeczne Joan Baez
Joan Baez od samego początku swojej kariery była aktywną działaczką na rzecz sprawiedliwości społecznej. W 1963 roku maszerowała ramię w ramię z Martinem Lutherem Kingiem podczas Marszu na Waszyngton, gdzie wykonała hymn „We Shall Overcome”, stając się symbolem walki z segregacją rasową w Stanach Zjednoczonych. Jej sprzeciw wobec wojny w Wietnamie był radykalny – manifestowała go m.in. poprzez odmowę płacenia 60% swojego podatku dochodowego, który był przeznaczany na cele zbrojeniowe. W 1972 roku, w geście protestu, odbyła podróż do Hanoi podczas amerykańskich bombardowań.
Od lat 70. Joan Baez konsekwentnie wspiera ruchy gejowskie. Brała udział w marszach i protestach przeciwko dyskryminującym ustawom, takim jak tzw. Briggs Initiative w Kalifornii. Jej zaangażowanie obejmuje również ochronę środowiska. W 2006 roku uczestniczyła w proteście „tree sit-in”, spędzając czas na drzewie w obronie farmy miejskiej South Central Farm w Los Angeles przed deweloperami. Jest również wieloletnią współpracowniczką Amnesty International, aktywnie angażując się w kampanie na rzecz zniesienia kary śmierci i uwolnienia więźniów politycznych na całym świecie.
Wyznanie kwakierskie, przyjęte w dzieciństwie, stało się fundamentem pacyfistycznych przekonań Joan Baez i jej trwającego całe życie zaangażowania w ruchy non-violence.
Nagrody i osiągnięcia Joan Baez
Ogromny wpływ Joan Baez na muzykę popularną i kulturę został doceniony licznymi nagrodami i wyróżnieniami. 7 kwietnia 2017 roku artystka została oficjalnie wprowadzona do Rock and Roll Hall of Fame, co stanowiło ukoronowanie jej wieloletniej kariery. W 2007 roku otrzymała prestiżową nagrodę Grammy Lifetime Achievement Award za wybitny wkład w rozwój przemysłu muzycznego. Jej działalność na rzecz praw człowieka i kultury została również wyróżniona francuskim Orderem Legii Honorowej.
Najważniejsze nagrody i wyróżnienia
| Nagroda | Rok |
|---|---|
| Grammy Lifetime Achievement Award | 2007 |
| Rock and Roll Hall of Fame | 2017 |
| Order Legii Honorowej | (nie podano roku) |
Zdrowie i życie wewnętrzne Joan Baez
W ostatnich latach Joan Baez otwarcie dzieli się informacjami dotyczącymi jej zdrowia psychicznego i osobistych przeżyć. W swojej kolekcji poezji z 2024 roku, zatytułowanej „When You See My Mother Ask Her to Dance”, artystka wyznała, że zdiagnozowano u niej zaburzenie dysocjacyjne tożsamości (DID). W filmie dokumentalnym „Joan Baez: I Am a Noise” z 2023 roku, wraz z siostrą Mimi, ujawniła, że po latach terapii doszły do przekonania, iż w dzieciństwie były ofiarami nadużyć ze strony ojca. Artystka przez znaczną część życia zmagała się również z epizodami depresji, o czym otwarcie mówi w swoich późniejszych publikacjach i filmach dokumentalnych.
Inne role i projekty Joan Baez
Po oficjalnym zakończeniu kariery scenicznej w 2019 roku, Joan Baez poświęciła się niemal całkowicie sztukom wizualnym. Skupia się obecnie na tworzeniu portretów, które są wystawiane w galeriach. Jest również autorką kilku książek, w tym wspomnień „Daybreak” (1968) oraz „And a Voice to Sing With” (1987). Najnowszym jej dziełem jest zbiór poezji wydany w 2024 roku. W swojej karierze artystka wystąpiła także w wielu filmach dokumentalnych, w tym w obrazie „Don’t Look Back” poświęconym Bobowi Dylanowi, oraz we własnym filmie biograficznym „I Am a Noise”.
Wybrane dzieła literackie Joan Baez
- „Daybreak” (1968)
- „And a Voice to Sing With” (1987)
- „When You See My Mother Ask Her to Dance” (2024)
Ciekawostki z życia Joan Baez
Jej pierwszym instrumentem było ukulele, na którym nauczyła się grać cztery akordy. Jednak jej znakiem rozpoznawczym stała się gitara akustyczna Gibson, którą zakupiła w 1957 roku. Na początku swojej kariery Joan kategorycznie odmawiała występów w miejscach dla białych studentów, które stosowały segregację. Podczas tras koncertowych na Południu USA grała wyłącznie w czarnych college’ach. W 2019 roku artystka sprostowała krążące o niej mity, wyjaśniając, że wbrew powszechnemu przekonaniu nie jest wegetarianką i nigdy nie była częścią ruchu feministycznego drugiej fali.
Joan Baez, jako artystka i aktywistka, pozostawiła trwały ślad w historii muzyki i walce o prawa człowieka, inspirując kolejne pokolenia swoim głosem i niezłomnością ducha. Jej życie jest dowodem na to, jak sztuka i zaangażowanie społeczne mogą iść w parze, kształtując świat na lepsze.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Jakie jest pochodzenie Joan Baez?
Joan Baez urodziła się w Staten Island w Nowym Jorku. Jej ojciec był fizykiem pochodzenia meksykańskiego, a matka szkocko-angielskiego pochodzenia. To wielokulturowe dziedzictwo miało wpływ na jej artystyczną wrażliwość.
Kim jest Joan Baez?
Joan Baez to amerykańska piosenkarka, autorka tekstów i aktywistka. Jest znana jako „Królowa Folk” i ikona ruchu praw obywatelskich. Jej muzyka często porusza tematy społeczne i polityczne.
Jakie jest imię Joan Baez?
Pełne imię Joan Baez to Joan Chandos Baez. Urodziła się 1941 roku.
Jak długo Bob Dylan spotykał się z Joan Baez?
Związek Boba Dylana i Joan Baez był intensywny, ale stosunkowo krótki, trwając około dwóch lat w latach 1962-1963. Ich relacja była ważnym elementem wczesnej kariery obu artystów i inspirowała wiele ich utworów.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Joan_Baez
