Jerzy V, urodzony jako Jerzy Fryderyk Ernest Albert, był królem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii oraz cesarzem Indii w burzliwym okresie od 1910 do 1936 roku. W styczniu 2026 roku przypada 90. rocznica jego śmierci, a od jego narodzin minęło ponad 160 lat. Jako głowa państwa w kluczowych latach I wojny światowej, podjął historyczną decyzję o zmianie nazwy dynastii z niemieckiej Sachsen-Coburg-Gotha na brytyjskie Windsor, by odciąć się od wojennych nastrojów. Był ojcem sześciorga dzieci, w tym przyszłych monarchów Edwarda VIII i Jerzego VI.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: W styczniu 2026 roku minęło 90 lat od śmierci króla Jerzego V.
- Żona/Mąż: Maria Teck
- Dzieci: Edward (późniejszy Edward VIII), Albert Jerzy (późniejszy Jerzy VI), Henryk, Jerzy, Jan, Maria
- Zawód: Król Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii, Cesarz Indii
- Główne osiągnięcie: Zmiana nazwiska dynastii z Sachsen-Coburg-Gotha na Windsor w 1917 roku.
Jerzy V – Król, Dynasta, Symbol Zjednoczonego Królestwa
Jerzy V, którego pełne imiona brzmiały Jerzy Fryderyk Ernest Albert (George Frederick Ernest Albert), zapisał się w historii jako brytyjski monarcha panujący od 1910 do 1936 roku. Jego imiona odzwierciedlały głęboko zakorzenione królewskie tradycje epoki wiktoriańskiej. Urodził się 3 czerwca 1865 roku w Londynie. Aktualnie, w styczniu 2026 roku, od jego narodzin minęło już ponad 160 lat. Zmarł 20 stycznia 1936 roku w Sandringham, co oznacza, że w styczniu 2026 roku przypada dokładnie 90. rocznica jego śmierci. Przez większą część swojego panowania, aż do 1936 roku, Jerzy V nosił tytuł króla Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii oraz cesarza Indii. Po zmianach politycznych, od 1927 roku jego tytuł został skorygowany na króla Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej.
Jako głowa państwa, Jerzy V sprawował zwierzchnictwo nad licznymi terytoriami zależnymi. Pełnił funkcję króla Australii, Nowej Fundlandii, Nowej Zelandii oraz Południowej Afryki w latach 1910–1936. Dodatkowo, od 11 grudnia 1931 roku aż do śmierci, oficjalnie tytułowano go również królem Kanady. Choć jego korzenie sięgały niemieckiej dynastii Sachsen-Coburg-Gotha, w 1917 roku, w środku I wojny światowej, podjął historyczną decyzję o zmianie nazwiska rodowego na Windsor. Był to symboliczny gest mający na celu odcięcie się od niemieckich korzeni, które w tym okresie były kojarzone z wrogiem.
Podstawowe Informacje Biograficzne
Pełne imiona i daty
Jerzy V, urodzony jako Jerzy Fryderyk Ernest Albert, nosił imiona odzwierciedlające królewskie tradycje epoki wiktoriańskiej. Przyszedł na świat 3 czerwca 1865 roku w Londynie. Jego panowanie jako króla Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii oraz cesarza Indii trwało od 6 maja 1910 roku do 20 stycznia 1936 roku. W styczniu 2026 roku mija 90 lat od jego śmierci, a od jego narodzin upłynęło już ponad 160 lat.
Data i miejsce urodzenia
Jerzy V przyszedł na świat 3 czerwca 1865 roku w Londynie. Jako młodszy syn Edwarda VII i Aleksandry Duńskiej, jego droga na tron nie była od razu oczywista, jednak los potoczył się inaczej, czyniąc go przyszłym monarchą Wielkiej Brytanii.
Data i miejsce śmierci
Król Jerzy V zmarł 20 stycznia 1936 roku w posiadłości Sandringham, tradycyjnej wiejskiej rezydencji brytyjskich monarchów. Miejsce to stało się symbolem jego ostatnich chwil po wieloletnim sprawowaniu władzy.
Okres panowania
Panowanie Jerzego V trwało od 6 maja 1910 roku do 20 stycznia 1936 roku, obejmując blisko 26 lat. Był to jeden z najbardziej burzliwych i przełomowych okresów w historii Europy, naznaczony I wojną światową, przemianami społecznymi i politycznymi, które głęboko wpłynęły na kształt imperium brytyjskiego.
Rodzina i Życie Prywatne
Pochodzenie i rodzice
Jerzy V był synem króla Edwarda VII Koburga oraz jego żony, Aleksandry Duńskiej. Jego pochodzenie było wyrazem skomplikowanych i powiązanych ze sobą europejskich rodów królewskich tamtego okresu, co podkreślało jego znaczenie w kontekście międzynarodowej polityki.
Małżeństwo z Marią Teck
Jego żoną była Maria Teck, która po wstąpieniu Jerzego V na tron stała się królową konsortą. Ich związek małżeński, zawarty 6 lipca 1893 roku, był fundamentem życia rodzinnego monarchy i trwał nieprzerwanie aż do jego śmierci w 1936 roku. Królowa Maria odegrała znaczącą rolę u boku męża, wspierając go w pełnieniu obowiązków.
Potomstwo
Para królewska, Jerzy V i Maria Teck, doczekała się szóstki dzieci. Byli to:
- Edward (późniejszy Edward VIII)
- Albert Jerzy (późniejszy Jerzy VI)
- Henryk (książę Gloucester)
- Jerzy (książę Kentu)
- Jan
- Maria
Losy jego dzieci, w tym osobiste tragedie jak choroba i śmierć księcia Jana, stanowiły ważny element życia rodzinnego króla.
Następstwo tronu
Po śmierci Jerzego V w 1936 roku tron objął jego najstarszy syn, Edward VIII Windsor. Jednak jego panowanie było krótkotrwałe i przeszło do historii głównie z powodu jego późniejszej abdykacji, która otworzyła drogę do objęcia tronu przez jego młodszego brata, Alberta Jerzego, który przyjął imię Jerzego VI.
Droga na Tron i Panowanie
Początek panowania
Jerzy V objął rządy 6 maja 1910 roku, przejmując obowiązki po swoim ojcu, królu Edwardzie VII. To wydarzenie rozpoczęło okres jego blisko 26-letniego panowania, które przypadło na jeden z najbardziej dynamicznych i burzliwych okresów w historii Europy, naznaczony I wojną światową, przemianami społecznymi i politycznymi, które głęboko wpłynęły na kształt imperium brytyjskiego.
Uroczysta koronacja
Oficjalna ceremonia koronacyjna Jerzego V odbyła się 22 czerwca 1911 roku w Opactwie Westminsterskim. Było to wydarzenie o symbolicznym znaczeniu, potwierdzające jego władzę i legitymizujące panowanie nad rozległym imperium brytyjskim w obliczu nadchodzących wyzwań.
Panowanie w dominiach
Jako monarcha, Jerzy V sprawował władzę nad licznymi terytoriami zależnymi, pełniąc funkcję króla Australii, Nowej Fundlandii, Nowej Zelandii oraz Południowej Afryki w latach 1910–1936. Od 11 grudnia 1931 roku do śmierci oficjalnie tytułowano go również królem Kanady, co podkreślało jego rolę jako głowy Wspólnoty Narodów w okresie przekształceń politycznych.
Rola symboliczna
Król Jerzy V stał się ważnym symbolem jedności narodowej, szczególnie w trudnych czasach konfliktów zbrojnych i przemian społecznych, które dotknęły Wielką Brytanię na początku XX wieku. Jego postawa i działania były postrzegane jako kotwica stabilności w dynamicznie zmieniającym się świecie.
Kontekst Historyczny i Zmiany Dynastyczne
I wojna światowa i zmiana nazwiska dynastii
Panowanie Jerzego V było nierozerwalnie związane z okresem I wojny światowej. Narastające nastroje antyniemieckie w społeczeństwie brytyjskim miały bezpośredni wpływ na decyzje monarchy. To właśnie w 1917 roku, w szczytowym momencie konfliktu, Jerzy V dokonał historycznej zmiany nazwiska rodowego z niemieckiego Sachsen-Coburg-Gotha na brytyjsko brzmiące Windsor. Był to symboliczny gest mający na celu odcięcie się od niemieckich korzeni i wzmocnienie poczucia narodowej jedności w trudnych czasach.
Zmiana nazwiska na Windsor była aktem strategicznym, mającym na celu umocnienie wizerunku rodziny królewskiej w społeczeństwie brytyjskim w obliczu narastającego antyniemieckiego sentymentu.
Kłopoty rodziny królewskiej
Okres panowania Jerzego V obfitował w wyzwania, z jakimi borykała się rodzina królewska. Obejmowały one zarówno kwestie polityczne, jak i osobiste tragedie. Wśród nich znalazły się trudności związane z losami jego dzieci, w tym choroba i przedwczesna śmierć księcia Jana, co stanowiło głęboko poruszający element życia prywatnego monarchy.
Nagrody i Odznaczenia
Jako monarcha, Jerzy V był naturalnie obdarzony licznymi odznaczeniami, które odzwierciedlały jego pozycję oraz relacje międzynarodowe. Posiadał on zarówno najwyższe brytyjskie honory, jak i liczne ordery zagraniczne.
Najwyższe odznaczenia brytyjskie
Jako monarcha, Jerzy V posiadał najwyższe ordery Królestwa Zjednoczonego. Należały do nich prestiżowe odznaczenia takie jak Order Podwiązki, Order Ostu, Order Świętego Patryka oraz Krzyż Wielki Orderu Łaźni. Te honory podkreślały jego pozycję i znaczenie w brytyjskim systemie honorowym.
Ordery kolonialne i indyjskie
Jego status jako cesarza Indii znalazł odzwierciedlenie w licznych odznaczeniach kolonialnych i indyjskich. Został uhonorowany m.in. Orderem Gwiazdy Indii, Orderem Indii Brytyjskich I klasy oraz Orderem Imperium Indyjskim, co symbolizowało jego władzę i zaangażowanie w zarządzanie rozległym brytyjskim imperium.
Ordery międzynarodowe
Jerzy V posiadał imponującą kolekcję zagranicznych orderów, świadczącą o jego kontaktach dyplomatycznych i politycznych z innymi mocarstwami. Wśród nich znajdowały się m.in.:
- Duński Order Słonia
- Rosyjski Order św. Andrzeja
- Pruski Order Orła Czarnego
- Hiszpański Order Złotego Runa
- Japoński Order Chryzantemy
Te międzynarodowe wyróżnienia podkreślały jego rangę na arenie światowej.
Zdrowie i Okoliczności Śmierci
Problemy zdrowotne
W końcowym okresie swojego życia król Jerzy V zmagał się z poważnymi problemami zdrowotnymi. Jego stan zdrowia uległ znacznemu pogorszeniu, co ostatecznie doprowadziło do jego zgonu w posiadłości Sandringham w styczniu 1936 roku. Pogarszający się stan zdrowia monarchy był przedmiotem troski i zainteresowania ze strony społeczeństwa.
Pogarszający się stan zdrowia Jerzego V stanowił ważny wątek w brytyjskich mediach w latach poprzedzających jego śmierć.
Miejsce spoczynku
Król Jerzy V zmarł w Sandringham House, tradycyjnej wiejskiej rezydencji brytyjskich monarchów. Ta posiadłość stała się miejscem jego śmierci, kończąc wieloletnie panowanie i zapewniając mu spoczynek w miejscu bliskim jego sercu po okresie intensywnego sprawowania władzy.
Ciekawostki
Herb królewski
W okresie swojego panowania, od 1910 do 1936 roku, Jerzy V posługiwał się charakterystycznym herbem Wielkiej Brytanii. Herb ten, bogaty w symbolikę, stanowił wizualne odzwierciedlenie potęgi i zasięgu brytyjskiego imperium w pierwszej połowie XX wieku, będąc ważnym elementem królewskiej heraldyki.
Herb królewski Jerzego V symbolizował potęgę imperium brytyjskiego w okresie jego panowania, odzwierciedlając jego globalny zasięg i wpływy.
Jerzy V był kluczową postacią brytyjskiej monarchii, której panowanie przypadło na burzliwy okres zmian i konfliktów. Jego decyzja o zmianie nazwiska dynastii na Windsor stanowiła symboliczne odcięcie się od niemieckich korzeni, umacniając jego pozycję jako brytyjskiego monarchy w trudnych czasach. Jako ojciec przyszłych królów, jego dziedzictwo jest trwale zapisane w historii brytyjskiej korony.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Na co zmarł król Jerzy V?
Król Jerzy V zmarł z powodu zapalenia płuc i ropnia płuca. Była to choroba, która szybko postępowała, prowadząc do jego śmierci.
Na co chorował król Jerzy?
Król Jerzy V cierpiał na przewlekłe problemy zdrowotne, w tym na chorobę płuc, która prawdopodobnie była wynikiem jego palenia tytoniu. Miał również problemy z sercem i stawami.
Ile dzieci miał Jerzy V?
Jerzy V miał sześcioro dzieci. Byli to: Edward VIII, Jerzy VI, Maria, Henryk, Jerzy i Jan.
Czy król Jerzy VI jąkał się?
Tak, król Jerzy VI zmagał się z jąkaniem przez całe życie. Ta wada wymowy była dla niego znaczącym wyzwaniem, zwłaszcza w kontekście jego królewskich obowiązków.
Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Jerzy_V
